دریا نیوز







لزوم آموزش مهارت های زندگی: تربیت صحیح فرزندان بدون مهارت فرزندپروری محکوم به شکست است

 دریانیوز:  تنبیه بدنی و کلامی بسیار آسیب زننده است و به هیچ وجه نباید برای کودک استفاده کرد

، 09:40   /   کد خبر: 35544   /   تعداد بازدید: 375


  قسمت چهاردهم:


 دریانیوز: تربیت فرزند موضوع بسیار مهمی است که نیاز به کسب مهارت دارد و دراین بخش می توان از نظرات روانشناسان و مشاوران کودک و خانواده بهره برد. اما گاهی برخوردهای نامناسب والدین با کودکان به دلیل عدم آگاهی از شیوه های صحیح تربیتی باعث بروز مشکلاتی می شودو اثرات منفی را بر روح و روان فرزندان خواهد گذاشت و گاهی آینده آنها را نیز تحت تاثیر قرار می دهد. در این بخش نیاز است خانواده ها با آگاهی کافی نسبت به فرزندآوری، فرزندپروری و تربیت فرزند اقدام کنند. متاسفانه بدلیل عدم توجه به آموزش مهارت فرزندپروری، بسیاری از خانواده ها در تربیت صحیح فرزندان با مشکل مواجه شده وگاهی به بن بست می رسند واین شکست خانواده در تربیت فرزندان باعث افزایش آسیب های اجتماعی شده که دستگاه‌های متولی این بخش هم اقدام مورد نیاز را در حوزه انجام نداده اند و خانواده ها در باتلاق آسیب های اجتماعی تنها رها شده اند. در این شماره، قسمت پنجم گفتگو با «فاطمه آسا» روانشناس خبره و مشاوره خانواده و کودک در خصوص تربیت فرزند، اثرات تشویق و تنبیه بر فرزندان و... منتشر کرده ایم.


  آموزش مهارت ها
  فاطمه آسا بر اهمیت آموزش مهارت فرزندپروری توسط والدین و بخصوص مادران شاغل و خانه دار جهت تربیت اصولی فرزندان تاکید کرد. آسا  به والدین توصیه کرد حتی قبل از بچه دار شدن دوره هایی را باحضور مشاوران خانواده راببینند. هر سنی که بچه ها دارند، اولویت اول بایستی برای پدرومادر، آموزش مهارت های تربیت فرزند می باشد تا بتوانند فرزندان شان را بخوبی تربیت کنند ومناسب با سنش با وی برخورد کنند. این آموزش ها بایستی پیوسته و مداوم باشد. والدین بایستی بدانند که رفتارمان با بچه4ساله نسبت به بچه14 ساله بایستی متفاوت باشد. مهارت فرزندپروری بایستی بصورت مداوم آموخت و فکر نکنید یک دوره آموزشی که رفتیم، کارمان تمام شد. متناسب با رشد بچه‌ها بایستی آموزش های مهارت های فرزندپروری در سنین مختلف را آموخت. مهارت های زندگی را بایستی بچه هاهم بیاموزند. در مدارس متاسفانه کمتر این مهم مشاهده می شود که اجرای صحیح آموزش مهارت های زندگی در مدارس ضرورت دارد. والدین همچنین می توانند در آموزشگاه های روانشناسی که روانشناسان دوره های تخصصی آموزش مهارت های زندگی به کودکان را گذرنده اند و این آموزش ها را برگزار می کنند، می توانند به فرزندان شان  آموزش دهند که البته متاسفانه این آموزش های تخصصی کمتر در استان به کودکان داده می شود.
  وی البته به اجرای شیوه های صحیح تربیتی به فرزندان توسط والدین تاکید کرد و گفت والدین بایستی در هر شرایطی برای فرزندان شان وقت بگذارند.  
  آسا افزود: از نوجوانی دختر می خواهد توجه پدر و دیده شدن را داشته باشد. از 7سالگی تا 12 سالگی الگوگیری دختر از مادر و پسر از پدر صورت می گیرد. بایستی مادر دختر را جاهای دخترانه و پدر هم پسرش را  جاهای مردانه ببرد. مادر پسر 8ساله را نباید آرایشگاه زنانه ببرد، زیرا پسر الگوی زنانه می گیرد و در نوجوانی اثرگذار است. در سن 7سالگی به بعد پدر باید پسر و مادر دخترش را با خودش ببرد. در دوره نوجوانی که دختر میل به جلب توجه جنس مخالف دارد، اول بایستی پدر باید توجه مثبتی به دختر داشته باشد وعمو ودایی قابل اعتمادی اگر دارد، دختر را می تواند بیرون ببرد.
این مشاور خانواده تاکید دارد که اگر اختلافات زناشویی بین والدین است، بایستی با مراجعه به روانشناس و مشاور خانواده برطرف شودکه از تاثیرات منفی بر فرزندان جلوگیری شود و فرزندان ارتباط صمیمانه و عاشقانه را در زندگی حس کنند تا از لحاظ روحی و روانی خوب بار بیایند.


   یک تجربه شخصی
این مشاور خانواده به تجربه شخصی خودش در زمانی که کارمند بوده، اشاره می کند ومی گوید:ساعت 4تا5 عصر که از محل کار برمی گشتم، بچه هایم حتی خوابیده بودند و بیدار شده  و پرانرژی بودند و من هم مادری خسته بودم که تازه از راه رسیده بودم وبایستی نهار می خوردم و بلافاصله امورات خانه را انجام می دادم. از طرفی دیگر بایستی وقتی هم برای بچه هایم می گذاشتم و تا سه چهار ساعت بعد که می خوابیدند، بایستی در این مدت با آنها هم بازی می کردم و یا وقتی برای تربیت شان می گذاشتم. فکری که به ذهنم رسیده بود، این شیوه بود که با توجه به کمبود وقت و اینکه این زمان سه چهار ساعته هم که بیشتر وقتم در آشپزخانه بودم، تا شام را آماده کنم و ظرف و لباس بشویم و... که باتوجه به اینکه بیشتر وقت را در داخل آشپزخانه بودم؛ در گوشه ای از آشپزخانه کارگاهی را برای فرزندانم درست کردم و تعدادی روزنامه انداختم و سفره یک بارمصرف و مقداری رنگ و گچ و مداد، چوب، کاغذ وقیچی و... را روی آن می گذاشتم و بچه ها همانجا مشغول بازی می شدند و همانجا که بازی می‌کردند، با آنها حرف می زدم و با همدیگر بازی می کردیم و می خندیدیم و با هم حرف می زدیم. هم آنها بازی می کردند وهم من به کارهایم می رسیدم. در واقع هرکس بایستی در هرشرایطی راه خودش را پیدا کند. فقط بایستی به این موضوع و مسئولیت هم فکر کند که وظیفه اش در مقابل بچه ها فقط خورد وخوراک و پوشاک و.. نیست تا که از لحاظ جسمی بزرگ شوند، بلکه بایستی به لحاظ تربیتی نیز آموزش‌های لازم را ببینند و والدینی که با مهارت های تربیتی کودکان آشنا هستند واز مشاوران این حوزه استفاده می کنند، موفق‌تر عمل می کنند.


  تشویق وتنبیه
  این روانشناس کودک در خصوص شیوه و اثرات تنبیهات و تشویقات بر کودکان هم گفت: بطورکلی باید گفت که تنبیه جزو لاینفک زندگی است و بایستی باشد و با اینکه بگوییم بچه‌ها را به هیچ وجه نباید تنبیه نکنیم، موافق نیستم. اما در شیوه تشویقات و تنبیهات بایستی به اصولی توجه داشت. تنبیه باید درست و اصولی و حداقلی باشد وهر روز نباشد. اینکه برای چه کارهایی هم بخواهید تنبیه کنید، مهم است. گاهی اوقات فرزندتان رفتار طبیعی سنش را انجام می دهد که نباید بخاطر آن رفتار تنبیه شود و بایستی بخوبی این موضوع را  تشخیص داد. مانند اینکه بچه ای دوساله بخواهد روی مبل با کفش بالاو پایین بپرد که رفتاری طبیعی در این سن است و اگر شما بخواهید برای این رفتار که از نظر خودتان اشتباه است، تنبیه درنظر بگیرید، یعنی اینکه شما هر روز بخواهید بچه را تنبیه کنید که آسیب زننده است. پس اول باید دید آن چیزی که بخاطر آن بچه را تنبیه می کنید، صحیح است یا خیر.
موضوع بعد در تنبیه کردن که بچه ها آسیب نبینند، یک اصل مهم این است که شما فوری اگر بچه ای رفتاری ناگهانی را  نشان داد و برای بار اول بود که نباید بچه را تنبیه کرد وبایستی به کودک یاد دادکه رفتار درست چیست واگر دوباره رفتار اشتباه را داشت، تنبیهش کنید. مثلا اگر بیرون رفتید و بچه شما در خیابان حرکت و رفتار اشتباهی را داشت، بلافاصله نگویید الان که این کار را کردی، تو را پارک یا خانه خاله و... نمی برم. بلکه بایستی یادآوری کرد که رفتارش اشتباه بود ورفتار درست چیست. به کودک هم بایدبگویی  اگر دوباره رفتار اشتباه را تکرار کرد، تنبیهش چیست و نوع تنبیه را به بچه می گویید. حتی به بچه های سن پایین که نوع تنبیهش را می گویید، از خود کودک می پرسید که اگر رفتار اشتباهش را تکرار کند، چه نوع تنبیهی دارد تا کودک بگوید ومطمئن شوید که متوجه شده است. در اینگونه موارد، اگر اصولی ودرست تنبیه انجام شود، آسیب زا نیست.


  تنبیه بدنی و کلامی ممنوع!
  این روانشناس تاکیدموکد دارد که تنبیه بدنی و کلامی بسیار آسیب زننده است وبه هیچ وجه نباید برای کودک استفاده کرد. گاهی تنبیه کلامی و سرزنش کردن همان اثری را دارد که مانند این است که هر روز کمربند بردارید و کودک را تنبیه کنید و تنبیه بدنی داشتید. بچه ها را سرزنش نکنید و نگویید که از پس درس برنمی آیی، نمره ات پایین است، آبروی مارا بردی و... که حکم تنبیه بدنی را دارد و بسیار آسیب زاست و نباید کودک را تحقیر و سرزنش کرد.


  عوض کردن لباس
  برخی از والدین گلایه دارند که با فرزند دانش آموزشان برای عوض کردن لباس مدرسه مشکل دارند که در این خصوص، نظر این مشاور خانواده و کودک را جویا شدیم.
  وی درخصوص دانش آموزانی که پس از بازگشت از مدرسه، لباس مدرسه را عوض نمی کنند وساعت ها با همین لباس در خانه می چرخند و می پرند وبازی ومی کنند و... که باعث عصبانیت والدین هم می شوند، هم خاطرنشان کرد: این موضوع به بحث آموزش نظم می گردد و رفتارهای درستی را که در بچه بخواهیم شکل دهیم.البته این موضوع مشکل بسیاری از والدین است که در کارگاه والدین قهرمان، برخی خانواده ها این مشکلات را داشتند وبیان کردند وزمان زیادی طول کشید تا با شیوه های صحیح توانستند این رفتار فرزندان‌شان را اصلاح کنند.
  بحث این است که بچه چه سنی دارد؟ گاهی ما بزرگترها هم که از محل کار به خانه می رویم، آنقدر خسته ایم که دوست داریم باهمان لباس بنشینیم و یک استکان چای بخوریم و گاهی هم پس از ورود به خانه لباس ها را عوض می کنیم. در مورد بچه ها هم باید دید که آیا بچه گاهی این رفتار را نشان نمی دهد یا اینکه همیشه لباس هایش را عوض نمی‌کند؟ اگر این عادت رفتاری شکل گرفته است و این عادت رفتاری فقط مختص لباس مدرسه نیست وبا لباس بیرونی هم وقتی به خانه برمی گردد، آیا لباسش را عوض نمی کند وبا همان لباس  می خواهد بخوابد که اگر این اتفاق بیفتد، این رفتار یعنی اینکه رفتار اشتباهی در بچه شکل گرفته است. اما گاهی فقط لباس مدرسه را عوض نمی کند که بحثش فرق می کند. البته بایستی توجه داشت که بچه هایی که از مدرسه می آیند، خسته هستند و به والدین هم می گویم که خودتان را جای این دانش آموز بگذارید که ساعت ها روی میز و صندلی خشک وبی روح در مدرسه نشسته اند وخسته شده اند و اگر خودمان را جای بچه بگذاریم که ساعت ها روی صندلی بنشیند، بهتر متوجه می شویم. دانش آموز با این شرایط روی صندلی می نشیند و درس می خواند و می نویسد که بسیار خسته کننده است و وقتی به خانه می آید، تازه می خواهد استراحت کند و در خانه بچرخد و بازی کند و ما هم می خواهیم که وسایلش را سرجایش بگذارد و تکالیفش را انجام دهد و قوانین مختلف را می خواهیم اجرا کنیم که البته به شخصیت بچه هم بستگی دارد و بچه خودمان را بایستی بشناسیم. اگر عادت رفتاری اشتباهی شکل گرفته است که بایستی اصلاح شود؛ ولی اگر بچه ای است که توان جسمی پایین تری دارد و حوصله عوض کردن لباس را ندارد و گفتن هم تاثیری ندارد که بازهم بگونه ای دیگر بایستی برخورد کرد. بهترین حالت این است که از  دانش آموز بپرسید که دوست داری وقتی از مدرسه می آیی، لباس هایت را عوض کنی و روی چوب لباسی بگذاری یا در لباس شویی بیندازی یا دوست داری که غذایت را بخوری وبعد  این کار را کنی؟  آن وقت فرزند شما دو گزینه دارد که بایستی انتخاب کند و راحت تر حرف را می پذیرد.


  چرخه بکن و نکن را بشکنیم
  آسا تاکید دارد:  چرخه بکن ونکن بین والدین وفرزندان رابایستی بشکنیم و اگر این شیوه بکن نکن را در مورد لباس، غذا خوردن، انجام تکالیف و... داشته باشیم، پاسخ نمی دهد و گره گشا نیست. بایستی به بچه ها درست آموزش دهیم.ما فکر می کنیم بچه ها که بزرگتر می شوند، همه چیز را یاد گرفته اند. ما که بزرگ هستیم، بچه ها از ما انتظار دارند که ما خشم و عصبانیت بیرون از خانه را به درون خانه نبریم که باید ببینیم چه میزان موفق هستیم. آیا به ما یاد داده اند این موضوع را؟ حال از دختر کلاس پنجم هم همین انتظار می‌رود که کارش را درست انجام دهد که اگر انجام نمی دهد، بایستی  مادر با دختر صحبت کند وبه فرزندتان بگویید از اینکه ساعت‌ها با لباست در خانه بچرخی و لباست را عوض نکنی، من ناراحت هستم و از آن طرف می بینم که از مدرسه آمده ای و خسته هستی و حوصله نداری و لباست را عوض نکرده ای. بنظرت چه راه حلی می توان برای رفع این مشکل داشت  که هم تو اذیت نشوی و هم ما ناراحت نشویم. بنظرت چه راه حلی برای این موضوع وجود دارد؟ اگر بطور مستقیم پیشنهاد دهید که پس از رسیدن به خانه، لباست را عوض کنی، دانش آموز موضع می گیرد و قبول نمی کند و می گوید من هر وقتی دوست دارم، لباسم را عوض می کنم. بعد می توانید پیشنهاد دیگر دهید و بگویید پیشنهادم این است نهارت که خوردی و خستگی ات کمتر شد، آن وقت لباست را عوض کنی و پیشنهاد فرزندان را هم می پرسید و اینقدر پیشنهادات همدیگر را بالا و پایین می کنید تا به توافق بینابین برسید که هم او راضی شود وهم شما. اینطور فکر می کند که خودش تصمیم گیرنده است و راحت تر تصمیم را پذیراست. نباید درخواست حالت دستوری داشته باشد تا مقاومت بچه افزایش نیابد و بایستی تمام شرایط را در نظر گرفت.


  شرايط تشویق
  این روانشناس و مشاور کودک می گوید: درخصوص تشویق هم بایستی این موضوع را هم مدنظر داشت که بخاطر چه موضوعاتی، کودک تشویق می شود که این موضوع مهم است.   آسا می گوید: علم روانشناسی نشان داده است که هرچه بیشتر کودکان را  تشویق کنیم، بچه های مان دچارمشکلات بیشتری می شوند و انگیزه کمتری خواهند داشت. تشویق کردن بایستی زمانی باشد که بچه سعی می کند کار جدیدی را انجام دهد و قدم مثبتی را برمی دارد. مثلا کودک دو ساله وقتی سعی می کند، مسواک بزند و تلاش می کند، برای این قدم مثبت می تواند مورد تشویق قرار گیرد. البته این تشویق مهم است چگونه باشد وبایستی متناسب با سن باشد. تشویق حتما خریدنی نیست و گاهی کلامی هم می تواند باشد و بهترین تشویق هم تشویق فعالیتی است که با بچه ات بازی می کنی. البته آن تشویق نباید به شکل باج دادن باشد وبگویی اگر این کار را بکنی، فلان چیز را برایت می خرم. این  موضوع باعث می شود که کودک دفعه بعد می گوید اول فلان چیز را برایم بخر تا این کار را انجام دهم.


  اثرات داد و فریاد و تنبیهات بدنی
  وی درخصوص اثرات دادوفریاد والدین درخانه و تنبیهات بدنی بر فرزندان هم گفت: تنبیه بدنی ویا فریادهای ناگهانی بر سر بچه ها هرکدام ترس و اضطراب را در بچه با توجه به سنش ایجاد می کند. فرض کنید که آرام درخانه نشسته اید و تلویزیون تماشا می کنید وفکرت درگیر موضوع و تنش و اختلاف و... است که امروز در بیرون از خانه اتفاق افتاده است و در خانه حوصله همسر وفرزند را ندارید واگر  کودک بخواهد سئوالی را بپرسد، سر بچه داد می زنید. بچه باخودش می گوید تا دیروز که این سئوال را می پرسیدم که مادرم آرام بود، چطور امروز اینطور یک دفعه داد زد سرم و بچه دچار سردرگمی می شود. یک دفعه اینطور برخورد کردن وتنبیه کردن کودک موجب اضطراب شدید در بچه می شود که اضطراب یکی از مشکلات ما و بچه های مان است که از بچگی با آن درگیرند که از بین بردن اثرات اضطراب بسیار سخت است و به راحتی ممکن نیست. اگر تا بزرگسالی اضطراب کودک برطرف نشود، در بزرگسالی شاید دوتاسه سال نیاز به درمان داشته باشید تا مثلا ریشه یک تنبیه کودکی را بتوانید در بزرگسالی حل کنید. ازطرفی ترس و اضطراب باعث کاهش اعتماد بنفس کودک می شود. ترس از تنبیه شدن، تایید نشدن که توسط والدین اتفاق می افتد و.... باعث عدم اعتماد بنفس و کاهش اعتماد بنفس کودک می شود. گفتنی است این روانشناس و مشاور خانواده و کودک در بندرعباس به آدرس خیابان دانشگاه نبش دانشگاه ۱۲ جنب فروشگاه ال سی من، ساختمان یسنا، طبقه ۲ واحد 6 آماده ارائه مشاوره به هموطنان عزیز می باشد.

علی زارعی/ دریا

لینک قسمت اول:

http://www.daryanews.ir/news.php?id=35475

لینک قسمت دوم:

http://www.daryanews.ir/news.php?id=35484

لینک قسمت سوم:

http://www.daryanews.ir/news.php?id=35491

لینک قسمت چهارم:

http://www.daryanews.ir/news.php?id=35497

لینک قسمت پنجم:

http://www.daryanews.ir/news.php?id=35500

لینک قسمت ششم:

http://www.daryanews.ir/news.php?id=35503

لینک قسمت هفتم:

http://www.daryanews.ir/news.php?id=35505

لینک قسمت هشتم:

http://www.daryanews.ir/news.php?id=35515

لینک قسمت نهم:

http://www.daryanews.ir/news.php?id=35517

لینک قسمت دهم:

http://www.daryanews.ir/news.php?id=35521

لینک قسمت یازدهم:

http://www.daryanews.ir/news.php?id=35524

لینک قسمت دوازدهم:

http://www.daryanews.ir/news.php?id=35531

لینک قسمت سیزدهم:

 http://www.daryanews.ir/news.php?id=35531