دریانیوز// حجتالاسلام والمسلمین سید مهدی هاشمی کارشناس مذهبی هرمزگان در گفتگو با خبرنگار ما، ابعاد اعتقادی، اجتماعی و سیاسی انتظار فرج را تبیین و بر لزوم هوشیاری منتظران در عصر غیبت تأکید کرد.
وی در این مصاحبه جامع، نگاهی عمیق به مفهوم مهدویت انداخته و مهدویت را نه صرفاً یک آرزوی آخرالزمانی، بلکه یک جریان حیاتی و یک استراتژی ادامهدار الهی در طول تاریخ دانسته که نقش منتظران را در عصر غیبت، محوری و تعیینکننده ترسیم میکند.
مشروح این گفتگو را در ادامه میخوانید؛
دریا: اجازه دهید بحث را با یک پرسش بنیادی آغاز کنیم. در دنیای امروز که بسیاری از مفاهیم دینی به حاشیه رانده شدهاند، جایگاه اعتقاد به حضرت ولیعصر (عج) در منظومه فکری یک مسلمان چیست؟
اعتقاد به مهدویت، صرفاً یکی از احکام فرعی یا یکی از مصادیق امامت نیست؛ بلکه رکن اساسی و کانون اصلی منظومه اعتقادی شیعه و حتی جهان اسلام است. مهدویت، پاسخی به چرایی خلقت، چرایی وجود شرور و ناملایمات، و پاسخی به هدف نهایی تاریخ بشریت است. اگر مهدویت را برداریم، فلسفه قیام انبیا، تداوم زحمات ائمه (ع) و اساساً معنای «عدالت» در قاموس الهی زیر سؤال میرود.فلسفه تاریخ بشر، یک مسیر خطی است که خداوند برای آن یک نقطه اوج و یک تحقق کامل تعیین کرده است؛ و آن تحقق، به دست مبارک آخرین ذخیره الهی، یعنی حضرت مهدی (عج)، صورت خواهد گرفت. این اعتقاد، به زندگی ما معنا میدهد؛ به ما میفهماند که این همه تلاشها و مجاهدتها، این همه خونهایی که ریخته شده، در نهایت به یک پیروزی قطعی و از پیش تعیین شده ختم خواهد شد. این همان «امید زوالناپذیر» است که هیچ یأس و ناامیدی نمیتواند آن را کمرنگ کند.
دریا: اشاره کردید به هدف نهایی تاریخ. آیا میتوان گفت مفهوم «انتظار» صرفاً یک حالت انفعالی و نشستن برای ظهور است؟
این یکی از بزرگترین و خطرناکترین سوءتفاهمها نسبت به مهدویت است. انتظار، به هیچ وجه به معنای انفعال، سستی، یا کنارهگیری از کار و تلاش نیست. متأسفانه، برخی با تفسیر نادرست از روایات، گمان میکنند که تا زمان ظهور، جامعه باید در حالت رکود بماند تا حجت الهی بیاید و همه چیز را اصلاح کند. این یک تفسیر به شدت انحرافی است.انتظار واقعی، یک قیام مستمر است. انتظار یعنی: خودسازی، جامعهسازی، و زمینهسازی. روایات ما به صراحت میفرمایند: «أفضل الأعمال انتظار الفرج»؛ که این افضل بودن اعمال، به دلیل عمق تأثیرگذاری و تأثیرپذیری آن است. منتظر واقعی کسی است که تلاش میکند جامعهاش را به گونهای آماده کند که وقتی فرمان ظهور صادر شد، آماده بیعت و یاری باشد. یعنی باید به لحاظ اخلاقی، علمی، نظامی و اجتماعی به یک سطح از کمال برسیم که قابلیت پذیرش حکومت جهانی عدل را داشته باشیم. اگر این آمادگی نباشد، چه معنایی دارد که حضرت بیایند و یاریکنندهای نباشد؟ انتظار، یعنی مجاهدت برای رسیدن به آن سطح از عدالت که زمینه ظهور است.
دریا: حکمت طولانی بودن دوران غیبت، همواره پرسشبرانگیز بوده است. چرا خداوند اراده نکرد که امام عصر (عج) در زمان خودشان ظهور کنند و جامعه را هدایت نمایند؟
مسئله غیبت، در درجه اول به مصلحت ما برمیگردد، نه ضعف ایشان. امامان ما معصوم هستند و قدرت مطلق الهی را در اختیار دارند. دلیل اصلی غیبت، شبیه به دلیل غیبت حضرت موسی (ع) پیش از رسیدن به قدرت است. اگر حضرت موسی (ع) در دوران فرعون آشکار میشد، یا کشته میشد، یا دعوتش به بنبست میرسید و هدف اصلی (اقامه توحید در سطح جهانی) محقق نمیشد.در مورد امام زمان (عج) نیز، دو دلیل اساسی وجود دارد:حفظ اصل وجود: دشمنان به شدت به دنبال شناسایی و از بین بردن امام هستند. اگر ایشان در معرض دید قرار میگرفتند، دشمنان با قدرت و دسیسههای مختلفی که داشتند، ممکن بود امام را به شهادت برسانند و سلسله امامت قطع شود. حفظ حجت الهی، یک اولویت مطلق است.
نقص آمادگی شیعیان: این بخش مربوط به ماست. در دوران امامان پیشین، گاهی یاران همراهی لازم را نکردند، مانند واقعه کربلا. خداوند میداند که اگر حضرت در آن برهه ظهور میکردند، به دلیل ضعف ایمان عمومی و شدت فتنه، یاران واقعی کافی وجود نداشتند تا حکومت جهانی را به سرمنزل مقصود برسانند. غیبت فرصتی است برای رشد و بلوغ فکری و ایمانی شیعه تا در نهایت، زمینه قیام با حضور یاران خالص و باوفا فراهم شود.
دریا: در این دوران طولانی، امام زمان (عج) در چه وضعیتی قرار دارند؟
باید بگویم، دوران غیبت، دوران غربت بیبدیل است. امام غایب است، اما شاهد بر اعمال ماست. روایات متعددی وجود دارد که نشان میدهد ایشان از اعمال ما مطلع هستند و از گناهان امت، محزون و متألماند. تصور کنید شخصی که همه امور جهانیان را در کف دارد، اما نمیتواند آشکارا به کمک بیاید. این خود یک امتحان بزرگ برای ماست.غیبت، به معنای عدم حضور در عالم نیست؛ بلکه عدم حضور ظاهری و حسی است. حضور ایشان در عالم به عنوان «حجت»، به مراتب گستردهتر و مؤثرتر از حضور فیزیکی یک حاکم است؛ زیرا ایشان واسطه فیض الهی هستند. ما باید قدر این حضور باطنی و نظارت الهی را بدانیم و تلاش کنیم با اعمال نیک خود، دل آن حضرت را شاد کنیم.
دریا: اگر انتظار به معنای زمینهسازی است، این زمینهسازی در دنیای امروز، به ویژه در جامعهای مانند ایران، چگونه باید تعریف شود؟ چه وظایفی بر دوش ماست؟
زمینهسازی سه بُعد کلیدی فردی، اجتماعی و حکومتی دارد که باید همزمان پیگیری شوند.
بُعد فردی یا خودسازی: اساسیترین کار، اصلاح فردی است. منتظر باید اهل تقوا، صداقت، عدالت، علماندوزی و تهذیب نفس باشد. امام صادق (ع) میفرمایند: «هر کس دوست دارد از یاران قائم باشد، باید منتظر بماند و در عین حال پرهیزکار و دارای محاسن اخلاق باشد.» اگر ما در زندگی روزمره خود عدالت را اجرا نکنیم، چگونه میتوانیم مدعی باشیم که آماده اجرای عدالت جهانی هستیم؟بُعد اجتماعی؛ جامعهسازی: یعنی امر به معروف و نهی از منکر در سطح گسترده. کار منتظر، اصلاح محیط اطراف است. باید جامعهای را بسازیم که در آن ظلم و فساد ریشهکن شده باشد یا در حال ریشهکن شدن باشد. باید روحیه جهاد، ایثار و اخلاص در جامعه تقویت شود. هر قدمی که در جهت توسعه علم، عدالت و اخلاق برمیداریم، در واقع یک گام به ظهور نزدیکتر شدهایم.
بُعد حکومتی؛ پشتیبانی از ولایت فقیه: این مهمترین شاخصه در عصر غیبت است. ما معتقدیم که در غیبت امام معصوم، ولایت امر به دست فقیه جامعالشرایط است. نظام جمهوری اسلامی ایران، تجلیگاه تلاش برای ایجاد یک حکومت اسلامی مبتنی بر اصول مهدوی است. لذا، هرگونه تضعیف این نظام، در حقیقت تضعیف رکن حکومت مهدوی در زمین است. پشتیبانی از ولایت فقیه، اطاعت از فرامین ایشان و تلاش برای حفظ دستاوردهای انقلاب، عین انتظار فعال است.
دریا: برخی منتقدان میگویند این همه دعا و انتظار، با پیشرفتهای تکنولوژیک و علمی منافات دارد. یعنی انسان باید دست از علم بردارد و منتظر معجزه بماند؟
این یک مغالطه بزرگ است. مهدویت نه تنها با علم منافات ندارد، بلکه شرط تحقق کامل آن، شکوفایی علم و قدرت است. حکومت جهانی حضرت، حکومت عدل است و عدالت بدون قدرت مادی و ابزارهای علمی کافی محقق نمیشود. تمام علوم، فنون و پیشرفتهای بشری، در نهایت باید تحت لوای توحید قرار گیرند.
ما شاهدیم که دشمنان برای سلطه جهانی خود بر قدرت نظامی و علمی تکیه میکنند. آیا امام عصر (عج) با یک معجزه صرف، جهان را اداره خواهند کرد؟ خیر. ایشان با بهرهگیری از تمام توانمندیهای انسانی و الهی، و البته با تکیه بر یاران بسیار کارآمد و با ایمان، جهان را اداره خواهند کرد. اگر امروز ما در حوزههای نظامی، پزشکی، فضایی و علمی قوی نباشیم، چگونه میتوانیم ادعا کنیم که زمینهساز حکومت جهانی هستیم؟ علم، ابزار است؛ مهدویت، هدف و جهتدهنده آن ابزار است.
دریا: مسجد جمکران به عنوان میعادگاه منتظران، نماد مشخصی از این انتظار سیاسی-معنوی است. نقش این اماکن مقدس در تقویت این باور چیست؟
مسجد جمکران، قلب تپنده انتظار در این دوران است. این مکان، نه یک مکان تاریخی، بلکه یک مرکز عملیاتی برای ارتباط با امام غایب محسوب میشود. مردم با حضور در این مکان مقدس، با امام خود تجدید میثاق میکنند. این تجدید میثاق، یک مراسم صرف نیست؛ بلکه یک تعهد برای تغییر رفتار و اصلاح عملکرد فردی و اجتماعی است.مسجد جمکران به ما یادآوری میکند که امام زنده است و شاهد است.
این حضور معنوی، موجب میشود که منتظر از فضای سرد مادی فاصله بگیرد و خود را در محضر امام ببیند. این نوع پیوند معنوی، قویترین سلاح ما در برابر پروپاگاندای یأسآور دشمنان است. وقتی دنیا غرق در ناامیدی و مادهگرایی است، حضور در مکانی که بوی عطر ظهور میدهد، به انسانها امید به پیروزی نهایی حق را تزریق میکند.
دریا: دعای فرج، دعای «اللهم کن لولیک…»
، مهمترین عبادت منتظران است. چرا تعجیل در ظهور، اینقدر اهمیت دارد؟
تعجیل در فرج، نه تنها یک خواهش، بلکه یک درخواست برای رفع مظلومیت است. ما دعا میکنیم تا رنج بشریت، ظلم جهانی و ستم بر امام عصر (عج) به پایان برسد. مهمتر از آن، تعجیل در فرج، به این معناست که ما در حال انجام وظیفه خود هستیم. هر چه جامعه به مراحل کمال نزدیکتر شود، دعا برای تعجیل، بیشتر مورد استجابت قرار میگیرد.
باید بدانیم که دعا، معجزه میکند و تأثیر شگرفی در اراده الهی و تغییر شرایط دارد، به شرطی که از سر دغدغه و اعتقاد عمیق باشد. امام کاظم (ع) میفرمایند: «سوگند به خدا که فرج، تنها در اختیار خود اوست، اما خداوند امر کرده که شما دعا کنید تا به خواستهتان برسید.» این یعنی ما باید با دعا، در مسیر تحقق اراده الهی سهیم باشیم.
دریا: سخن پایانی شما با جوانان و نوجوانان که وارثان این مکتب هستند، چیست؟
خطابم به نسل جوان و آیندهساز است. شما باید بدانید که مهدویت یک افسانه شیرین نیست؛ یک مسئولیت سنگین است. دشمنان شما تلاش میکنند با شبکههای اجتماعی و تبلیغات گسترده، شما را به پوچی و بیهدفی بکشانند. در برابر این طوفان، تنها سلاح شما تزکیه نفس، کسب علم نافع و عمل انقلابی است.
امام زمان (عج) نه به نمرههای شما در دانشگاه، بلکه به اخلاق و صداقت شما نگاه میکند. برای ظهور حضرت، نیازمند جوانانی هستیم که در علم و ایمان، همسطح اصحاب بدر و اصحاب کهف باشند. خود را بسازید، درس بخوانید، قوی شوید و در سنگر فرهنگ و اخلاق، آماده فرماندهی باشید. ظهور یک معجزه اتفاقی نیست؛ بلکه ثمره یک مجاهده طولانی و پیوسته است. بیایید با عمل خود، قلب نازنین اماممان را شاد کنیم تا وعده الهی محقق گردد.
ثبت دیدگاه