دریانیوز//مجازی شدن امروزه بهعنوان یکی از مهمترین تحولات عصر حاضر، شیوههای سنتی زندگی، آموزش، کار و ارتباطات انسانی را بهطور بنیادین دگرگون نموده است. با گسترش فناوریهای دیجیتال و دسترسی گسترده به اینترنت بسیاری از فعالیتهایی که پیش تر نیازمند حضور فیزیکی بودند اکنون در بستر فضای مجازی قابل انجام هستند. این تغییر علاوه سرعت و سهولت انجام امور، فرصتهای جدیدی برای یادگیری، تعامل اجتماعی و توسعه فردی فراهم نموده است.
در عین حال این تحول بزرگ چالشها و تغییرات رفتاری خاص خود را نیز به همراه دارد و نقش مهمی در شکل دهی به سبک زندگی و روابط اجتماعی ایفا نموده است.یکی از شاخص ترین نمادهای این تغییر تدریس و یادگیری آنلاین است. آموزش آنلاین محدودیتهای مکانی و زمانی را از میان برداشته و امکان بهرهمندی افراد در مناطق دورافتاده یا دارای شرایط خاص را از آموزش با کیفیت فراهم نموده است.
این شیوه آموزشی علاوه بر کاهش هزینهها و تداوم آموزش در شرایط بحرانی مانند تعطیلی ها یا بلایای طبیعی امکان دسترسی دائمی به محتوای آموزشی را برای فراگیران فراهم آورده است. ضبط و بازبینی مطالب، یادگیری عمیق تر و تعامل فعال با محتوا از مزیتهای آن محسوب می شود. آموزش آنلاین همچنین زمینه یادگیری شخصی سازی و تعاملی را ایجاد می نماید که مهارتهای دیجیتال دانشآموزان و معلمان را تقویت نموده بهگونهای که کلاسهای مجازی پاسخی منطقی و آیندهنگرانه به نیازهای آموزشی جامعه امروز محسوب شده است.با این حال بهرهمندی از آموزش آنلاین مستلزم رعایت مجموعهای از بایدها و نبایدهای فضای مجازی است.
دانشآموزان و دانشجویان باید از اینترنت و ابزارهای دیجیتال بهصورت آگاهانه و هدفمند برای یادگیری و پژوهش استفاده و منابع معتبر را تشخیص دهند. آنها باید بدانند پیش از به اشتراکگذاری محتوا از صحت آن اطمینان حاصل و انسانیت و اخلاقیات را در تعاملات آنلاین رعایت نمایند. نکته مهم دیگر زمان حضور در فضای مجازی را مدیریت نموده و تعادل میان فعالیتهای آموزشی و زندگی شخصی را حفظ نمایند.
همچنین رعایت حریم خصوصی و تقویت سواد رسانهای برای تحلیل و نقد محتوای دیجیتال اهمیت بالایی دارد. در مقابل نبایدهای آموزش مجازی شامل انتشار اطلاعات محرمانه، تقلب علمی، توهین یا آزار دیگران، اعتماد بدون بررسی به محتواهای غیرمعتبر، استفاده افراطی و اعتیادگونه از فضای مجازی و تولید یا دنبالکردن محتوای غیراخلاقی و خشونتآمیز است.زیرساختهای آموزشی از دیگر عوامل کلیدی موفقیت این نوع تدریس هستند که می توان به اینترنت پرسرعت و پایدار، سخت افزار مناسب، نرمافزار ها و پلتفرم های آموزشی، محتوای دیجیتال استاندارد و تیم پشتیبانی فنی، اجزای ضروری یک سیستم آموزش آنلاین کارآمد محسوب میشوند.
علاوه بر این توانمندسازی معلمان و دانشآموزان یا دانشجویان برای استفاده صحیح از فناوری و تقویت سواد دیجیتال، زیرساختهای امنیتی و حفظ حریم خصوصی، سیستمهای ارزیابی و آزمون آنلاین و امکانات تعامل مؤثر مانند چت و انجمنها نیز اهمیت ویژهای دارند. پشتیبانی مدیریتی و برنامهریزی سازمانی، نظارت بر کیفیت آموزش و فراهمسازی دسترسی برابر و عدالت آموزشی نیز مکمل این زیرساخت هاست تا کلاسهای آنلاین مؤثر، منصفانه و با کیفیت برگزار کردند.با وجود این مزایا چالشهای فضای مجازی در آموزش نباید نادیده گرفته شوند. وابستگی شدید به اینترنت و برق، مشکلات فنی و نرم افزاری، نا برابری دسترسی به تجهیزات، محدودیت مهارتهای دیجیتال، کاهش کیفیت آموزش عملی و تجربی، کاهش تعامل حضوری و اجتماعی، افت انگیزه و تمرکز فراگیران، خستگی دیجیتالی، آسیبهای روانی، چالشهای ارزیابی و نظارت بر تقلب و خطرات امنیتی و حریم خصوصی همگی عواملی هستند که میتوانند تأثیر منفی بر فرآیند یادگیری داشته باشند.
بنابراین برنامهریزی دقیق، مدیریت هوشمندانه کلاسها و پشتیبانی فنی مستمر برای کاهش اثرات منفی و ارتقای کیفیت آموزش آنلاین امری ضروری است. از منظر مهارتها مدرس و فراگیران نیز برای بهرهمندی کامل از آموزش آنلاین نیازمند مجموعهای از توانمندی ها هستند. مدرس باید مهارتهایی مانند مدیریت کلاس آنلاین، طراحی محتوای دیجیتال، مهارتهای ارتباطی، تسلط بر فناوریهای آموزشی، برنامهریزی و زمانبندی، ارزیابی و بازخورد دهی آنلاین، خلاقیت در روشهای تدریس و سواد رسانهای و دیجیتال را داشته باشد تا کلاسها جذاب، تعاملی و مؤثر باشند.
از سوی دیگر دانشآموزان و دانشجویان برای یادگیری موفق باید مهارتهای مدیریت زمان، خود انگیزشی، تحقیق و جستجوی اطلاعات، تحلیل و نقد منابع دیجیتال، ارتباطات آنلاین،سواد دیجیتال و امنیت سایبری و انعطاف پذیری در روشهای یادگیری جدید و … را داشته باشند. لذا اصولاً این مهارتها موجب میشود فراگیران بتوانند با استقلال و مسئولیت پذیری از فرصتهای فضای مجازی برای یادگیری مؤثر و پایدار بهره ببرند.در مجموع مجازی شدن و آموزش آنلاین علاوه بر این که تحولی بنیادی در آموزش و یادگیری ایجاد کرده فرصت هایی برای دسترسی برابر، توسعه ی مهارتهای دیجیتال و تعامل علمی و اجتماعی فراهم نموده است. با مدیریت مناسب، رعایت بایدها و نبایدهای فضای مجازی، تقویت مهارتها و فراهم سازی زیرساختهای ضروری آموزش آنلاین میتواند کیفیت و عدالت آموزشی را ارتقا داده و به ابزاری قدرتمند برای پاسخ به نیازهای آموزشی جامعه امروز و فردای ما تبدیل شود. به امید آن روز
ثبت دیدگاه