دریانیوز// در سالهای اخیر، پدیده استعمال دخانیات در میان بانوان، به یکی از نگرانیهای جدی حوزه سلامت، فرهنگ و خانواده تبدیل شده است. اگر تا چند دهه پیش، سیگار و قلیان نماد رفتارهای مردانه و محدود به جمعهای خاص بود، امروز بهویژه در میان زنان جوان، به یک رفتار اجتماعی عادی و حتی گاه به «نشانهای از استقلال و مدرنیته» تعبیر میشود.
این تغییر نگرش اجتماعی، در حالی رخ داده که کارشناسان سلامت بارها نسبت به پیامدهای جسمی و روانی دخانیات هشدار دادهاند و تأکید کردهاند که آسیبهای ناشی از مصرف دخانیات در زنان، بهمراتب عمیقتر و پرهزینهتر از مردان است.
آمارها نشان میدهد در دهه اخیر، روند مصرف قلیان و سیگار در میان بانوان، رشدی چشمگیر داشته و سن شروع مصرف نیز به شکل نگرانکنندهای کاهش یافته است. بسیاری از دختران نوجوان، با انگیزههای ظاهراً ساده همچون کنجکاوی، فشار همسالان، تقلید از الگوهای رسانهای یا حضور در دورهمیهای دوستانه، قدم در مسیری میگذارند که بازگشت از آن دشوار است.
این در حالی است که دود حاصل از قلیان و سیگار، نهتنها تهدیدی برای سلامت فردی است، بلکه سلامت خانواده و نسل آینده را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.از منظر پزشکی، اثرات دخانیات بر بدن زنان بسیار گسترده است. افزایش احتمال ابتلا به سرطانهای ریه، سینه و رحم، بروز نارساییهای قلبی و عروقی، مشکلات پوستی، ناباروری و حتی آسیب به جنین در دوران بارداری، بخشی از پیامدهای خطرناک این عادت ناپسند است. متخصصان تأکید دارند که ترکیبات سمی موجود در دود قلیان و سیگار میتواند سیستم ایمنی بدن را تضعیف کرده و زمینه ابتلا به بیماریهای مزمن را فراهم کند. افزون بر آن، استعمال دخانیات روند پیری زودرس پوست را تسریع میکند و آثار مخربی بر چهره و شادابی زنان برجای میگذارد. اما فراتر از آثار جسمی، پیامدهای روانی و اجتماعی این پدیده نیز قابل توجه است.
استعمال دخانیات در میان زنان، گاه نشانهای از خلأ هویتی، اضطرابهای درونی یا فشارهای اجتماعی است. برخی بانوان، قلیان یا سیگار را وسیلهای برای آرامش موقت یا ابزاری برای جلب توجه میدانند؛ در حالی که این احساس آرامش، سطحی و گذراست و به وابستگی و کاهش اعتمادبهنفس واقعی منجر میشود.از سوی دیگر، رواج دخانیات در میان بانوان، اثر مستقیمی بر ساختار خانواده دارد. مادری که در حضور فرزند خود قلیان یا سیگار میکشد، ناخواسته الگویی رفتاری برای کودک خود میسازد و این چرخه، زمینهساز انتقال عادتهای نادرست به نسلهای بعدی میشود. جامعهای که سلامت زنان آن در معرض خطر باشد، ناگزیر در سلامت نسل آینده نیز دچار چالش خواهد شد؛ از این رو مقابله با گسترش دخانیات در میان بانوان، ضرورتی فرهنگی، بهداشتی و اخلاقی است که نیازمند عزم ملی، آموزش هدفمند و فرهنگسازی مداوم است.
رابطه بانوان با پدیده دخانیات، موضوعی حساس و نگرانکننده است
احمد غلامی، دکترای حقوق عمومی، در گفتگو با خبرنگار ما با ابراز نگرانی از گسترش مصرف مواد دخانی در میان بانوان گفت: رابطه بانوان با پدیده دخانیات، موضوعی حساس و نگرانکننده است. متأسفانه در سالهای اخیر، شاهد افزایش معنادار و هشداردهنده استعمال قلیان و سیگار در میان زنان هستیم؛ بهویژه آنکه سن مصرف نیز بهطور چشمگیری کاهش یافته و حتی به دختران نوجوان رسیده است.وی با اشاره به تغییر الگوی مصرف افزود: قلیانهای میوهای امروز بهنوعی به نقلونبات مجالس و دورهمیهای زنانه تبدیل شده است. اگر در گذشته قلیانکشیدن رفتاری مردانه و محدود به قهوهخانهها بود، اکنون در مراسم خانوادگی، تفریحات و حتی مهمانیهای خانمها بهصورت گسترده دیده میشود.
در حالی که پزشکان و مسئولان حوزه سلامت بارها نسبت به ورود مواد سمی به ریه و قلب هشدار دادهاند، مصرف نهتنها کاهش نیافته بلکه عادیسازی شده است. غلامی ادامه داد: بسیاری از بانوان با این تصور غلط که قلیان نسبت به سیگار خطر کمتری دارد، به مصرف آن روی آوردهاند. در واقع، اسانسها و طعمدهندههای مصنوعی موجود در تنباکوهای میوهای موجب خوشبو شدن دود میشود، اما همان دود حامل سمومی است که سلامت بدن را به خطر میاندازد.این استاد دانشگاه در توضیح علل روانی و اجتماعی گرایش بانوان به دخانیات اظهار داشت: بخشی از این رفتار به دلیل احساس فشارهای روحی، استرس یا نیاز به آرامش است.
برخی از بانوان تصور میکنند استعمال قلیان نوعی تفریح یا راهی برای رهایی از اضطراب است، در حالی که این مسیر اشتباه، آنان را به وابستگی و حتی اعتیاد سوق میدهد.وی در ادامه به پیامدهای خطرناک این پدیده اشاره کرد و گفت: مصرف قلیان و سیگار عامل بروز بسیاری از بیماریها از جمله سرطانهای ریه، دهان، رحم، و همچنین نارساییهای قلبی و عروقی است. افزون بر آسیبهای جسمی، باید به جنبههای تربیتی نیز توجه کرد؛ وقتی مادری در حضور فرزند خود قلیان میکشد، الگوی رفتاری نامناسبی ارائه میدهد. فرزندان از والدین میآموزند و ممکن است همین رفتار را در آینده تکرار کنند. غلامی با تأکید بر اهمیت نقش خانواده افزود: مادران باید الگوی سلامت و وقار برای فرزندان خود باشند.
زنی که نتواند بر یک عادت ناپسند غلبه کند، چگونه میتواند تربیتگر مؤثری برای نسل آینده باشد؟ اگر در خانواده حرمت رفتارهای ناسالم از بین برود، اعتماد و اقتدار اخلاقی نیز از میان خواهد رفت. وی در بخش پایانی گفتگو، چند راهکار فرهنگی و اجتماعی برای مقابله با این آسیب برشمرد و اظهار داشت:نخستین گام، آگاهیبخشی عمومی است. باید به بانوان و دختران آموزش داد که استعمال دخانیات نه به شخصیت میافزاید و نه موجب احترام یا اعتمادبهنفس میشود. دومین گام، تقویت نهاد خانواده است؛ خانوادهای که بنیان مستحکم داشته باشد، به سمت آسیبها نمیرود و اوقات فراغت خود را با ورزش، مطالعه و تفریحات سالم پر میکند. سومین گام، آموزش مهارت نه گفتن است؛ اگر فردی بتواند در برابر تعارفهای ناسالم مقاومت کند، از بسیاری آسیبها در امان میماند.
این استاد دانشگاه در پایان تصریح کرد: اگر نهادهای فرهنگی، آموزشی و سلامت در کنار خانوادهها برای اصلاح نگرشها و فرهنگسازی درست همکاری نکنند، جامعه در آینده با بحرانهای جسمی، روانی و تربیتی گستردهای روبهرو خواهد شد. بانویی که میخواهد با عزت و سلامت زندگی کند، باید انتخاب کند که کدام مسیر را میپیماید؛ راهِ آگاهی و وقار، یا مسیرِ وابستگی و رنج.
افزایش مصرف دخانیات در میان بانوان، تنها یک مسئله فردی یا رفتاری نیست
در نهایت، باید پذیرفت که افزایش مصرف دخانیات در میان بانوان، تنها یک مسئله فردی یا رفتاری نیست، بلکه زنگ خطری برای سلامت اجتماعی، فرهنگی و نسلی کشور به شمار میآید. زنان، ستونهای اصلی خانواده و پرورشدهندگان نسل آیندهاند و هر آسیبی که متوجه آنان شود، مستقیماً بر پیکره جامعه اثر میگذارد. دخانیات، نهتنها جسم را فرسوده میکند، بلکه روح و اراده را نیز تضعیف کرده و اعتمادبهنفس و جایگاه الگو بودن زن را در خانواده تحتالشعاع قرار میدهد.
بنابراین، راه مقابله با این آسیب، تنها در صدور هشدارهای پزشکی خلاصه نمیشود؛ بلکه نیازمند آگاهیبخشی مداوم، تقویت نهاد خانواده، ارائه الگوهای سالم زنانه در رسانهها، و ایجاد فضاهای فرهنگی و تفریحی جایگزین است. اگر آموزش از سنین پایین آغاز شود و دختران با مفهوم سلامت، خودارزشمندی و نقش تأثیرگذارشان در جامعه آشنا شوند، بسیاری از این انحرافها قابل پیشگیری خواهد بود.جامعهای سالم است که زنان آن سالم بیندیشند، سالم زندگی کنند و سالم تربیت کنند. ترک دخانیات، نهتنها به معنای رهایی از دود و سم است، بلکه نمادی از آگاهی، عزتنفس و احترام زن به خود و خانوادهاش به شمار میآید. حفظ سلامت بانوان، یعنی حفظ حیات جامعه.
ثبت دیدگاه