«گل» تفریح نیست؛ لبخندی که بوی ویرانی می دهد

دریانیوز// در نگاه بسیاری از جوانان، «گل» هنوز هم چهره‌ای بی‌خطر دارد؛ ماده‌ای طبیعی و خوشبو که در محافل دوستانه با خنده و شوخی همراه می‌شود و گویی قرار است «استرس‌ها» را کم کند. اما واقعیت پشت این لبخند سبز، تاریک‌تر از آن است که در نگاه اول به نظر می‌رسد.
کارشناسان می‌گویند «گل» دیگر آن ماده سنتی و کم‌اثر نیست که در ذهن بسیاری مانده؛ امروز با دست‌کاری‌های ژنتیکی و افزایش میزان ماده مؤثره THC، این مخدر به یکی از خطرناک‌ترین تهدیدهای سلامت روان جوانان تبدیل شده است.
از باور تا واقعیت؛ «طبیعی بودن» به معنای بی‌ضرر بودن نیست
دکتر سعید صفاتیان، پژوهشگر و درمان‌گر اعتیاد، در گفتگویی که با مهر داشت تأکید کرد: «بسیاری از جوانان تصور می‌کنند چون گل از گیاه به دست می‌آید، بی‌ضرر است. در حالی‌که این ماده در ترکیبات امروزی خود، قدرت تخریب بسیار بالاتری نسبت به حشیش دارد.» او توضیح می‌دهد که ماده مؤثره در گل — دلتا THC یا تتراهیدروکانابینول — در نمونه‌های امروزی چند برابر گذشته است:
اکنون فرم‌های ژنتیکی خاصی وارد کشور می‌شود که عمداً درصد THC را بالا می‌برند. همین تغییر، باعث می‌شود گل به‌مراتب مخرب‌تر از انواع سنتی حشیش باشد.به گفته صفاتیان، گل‌هایی که در ایران و کشورهای منطقه مصرف می‌شوند، اغلب از بذرهایی تولید شده‌اند که در آزمایشگاه‌های غیرقانونی مهندسی ژنتیکی شده‌اند تا «احساس نشئگی شدیدتری» ایجاد کنند. این همان جایی است که تفریح جوانانه، به مرز خطر می‌رسد.
درصد متفاوت، خطر متفاوت
در گذشته، تفاوت چندانی بین میزان مواد مؤثر در نمونه‌های تریاک یا حشیش وجود نداشت. اما صفاتیان می‌گوید اکنون هر نوع «گل» ترکیب خاص خود را دارد و ممکن است میزان THC آن تا چند برابر بیشتر از حد معمول باشد.این تفاوت ترکیب، یعنی مصرف‌کننده هر بار وارد یک میدان ناشناخته می‌شود. ممکن است فردی تصور کند همان مقدار معمولی را کشیده، اما بدن او با حجم بسیار بیشتری از ماده مخرب مواجه شده باشد.در واقع، هیچ مصرفی از گل قابل پیش‌بینی نیست. حتی دو نفر که از یک منبع واحد تهیه کرده‌اند، ممکن است واکنش‌های جسمی و روانی کاملاً متفاوتی نشان دهند. این یعنی، بازی با روان و بدن در زمینی مین‌گذاری‌شده.
ضربه مستقیم به مغز و روان
THC ماده‌ای است که مستقیماً بر مغز اثر می‌گذارد. وقتی وارد جریان خون می‌شود، به گیرنده‌هایی در مغز متصل می‌شود که وظیفه کنترل احساس، حافظه و تمرکز را دارند.مصرف‌کننده در دقایق نخست شاید احساس آرامش و سرخوشی کند، اما با تکرار مصرف، این گیرنده‌ها دچار اختلال می‌شوند. نتیجه؟ کاهش تمرکز، کندی تصمیم‌گیری، بی‌حوصلگی مزمن و در بسیاری از موارد، توهم و پارانویا. صفاتیان می‌گوید: افزایش مصرف گل منجر به اضطراب، افسردگی و انواع اختلالات شخصیتی می‌شود. جوانی که در ابتدا برای فرار از استرس به سراغ آن رفته، پس از مدتی با افسردگی عمیق‌تری روبه‌رو می‌شود.»تحقیقات جهانی هم تأیید می‌کنند که مصرف طولانی‌مدت گل می‌تواند احتمال بروز روان‌پریشی (سایکوز) را تا پنج برابر افزایش دهد. جوانان زیر ۲۵ سال بیش از همه در معرض این خطر هستند، چون مغز آن‌ها هنوز به‌طور کامل رشد نکرده است.
بدن هم بی‌دفاع نمی‌ماند
اگرچه تأثیرات روانی گل بیشتر مورد توجه است، اما صفاتیان هشدار می‌دهد که بدن هم از عوارض آن در امان نیست. به گفته او، افزایش درصد THC منجر به فشار روی کلیه، کبد و سیستم قلبی می‌شود مصرف گل می‌تواند باعث افزایش یا کاهش ناگهانی فشار خون، تپش قلب شدید، التهاب پوست و حتی شوک شود. بدن در برابر این حجم از مواد شیمیایی تاب نمی‌آورد.» به این موارد باید اثرات غیرمستقیم را هم افزود: بی‌خوابی، تغییر اشتها، کاهش تمرکز، و افت عملکرد تحصیلی یا شغلی. بسیاری از خانواده‌ها وقتی متوجه می‌شوند فرزندشان گل مصرف می‌کند، از مدت‌ها قبل تغییرات رفتاری را دیده‌اند اما تصور کرده‌اند «فقط استرس دارد».
جامعه‌ای که سرگرمی کم دارد
کارشناسان اجتماعی معتقدند بخش بزرگی از گرایش جوانان به مصرف گل، ریشه در نبود سرگرمی و تخلیه سالم هیجان دارد. در جامعه‌ای که تفریح، ورزش و سرگرمی برای جوانان محدود باشد، مواد به ابزاری برای فرار از فشار روانی تبدیل می‌شود.در سال‌های اخیر، شبکه‌های اجتماعی هم با انتشار تصاویر و ویدیوهایی از «مصرف تفننی گل» در بین چهره‌های مشهور، این رفتار را عادی‌سازی کرده‌اند.در چنین فضایی، جوانی که احساس ناکامی، بیکاری یا استرس شدید دارد، به‌سادگی در دام تصویر دروغین «گلِ بی‌ضرر» می‌افتد.اما صفاتیان تأکید می‌کند :هیچ ماده‌ای برای فرار از واقعیت ساخته نشده است. هر چه اثر آرامش‌بخشی آن بیشتر باشد، تخریبش هم شدیدتر است.
مسئولیت جمعی؛ از خانواده تا رسانه
پیشگیری از گسترش مصرف گل، تنها وظیفه نهادهای مبارزه با مواد نیست. خانواده‌ها، مدارس، دانشگاه‌ها و رسانه‌ها نقشی تعیین‌کننده دارند.
آگاهی، مهم‌ترین خط دفاعی است. جوانی که بداند «گل» امروزی با حشیش تفاوتی ندارد و بلکه بدتراز آن است، در برابر وسوسه مصرف مقاومت بیشتری نشان می‌دهد.
از سوی دیگر، باید با زبان نسل جدید با آن‌ها سخن گفت. نه با ترس‌افکنی یا تهدید، بلکه با واقعیت‌های علمی، روایت‌های واقعی و گفتگوهای صادقانه.
جوان امروز نیاز دارد بداند که «گل» یک تفریح نیست؛ ماده‌ای است که می‌تواند در مدت کوتاهی تمرکز، حافظه و آرامش روان را از او بگیرد.
زنگ خطر خاموشی ندارد
بر اساس بررسی‌های میدانی، سن آغاز مصرف گل در ایران به زیر ۲۰ سال رسیده است. کارشناسان می‌گویند اگر آگاهی‌رسانی همگانی آغاز نشود، باید منتظر نسلی باشیم که با اختلالات روانی مزمن روبه‌روست.گل، چهره آرام دارد اما در عمق خود مخربی نهفته است که جسم و روان را هم‌زمان هدف می‌گیرد.صفاتیان در پایان سخنانش می‌گوید :هیچ‌کس تصور نمی‌کند یک نخ گل بتواند زندگی‌اش را عوض کند. اما من بارها در درمانگاه دیده‌ام جوانانی که از همین یک نخ شروع کردند و حالا برای بازگشت به زندگی باید ماه‌ها بستری شوند.»
انتخاب با شماست
این گزارش برای سرزنش نیست، برای هشدار است. برای آن‌که بدانی هر بار که دود گل را استنشاق می‌کنی، مغز و روانت را به بازی گرفته‌ای.
نه پلیس، نه خانواده، نه معلم؛ هیچ‌کدام نمی‌توانند به اندازه خودت از تو مراقبت کنند.
آگاهی، انتخاب، و نه گفتن این سه واژه شاید ساده به نظر برسند، اما تنها سپر واقعی در برابر وسوسه‌ای هستند که نامش را «گل» گذاشته‌اند، اما بوی سوختن جوانی می‌دهد.