دریانیوز// در روزگاری که بسیاری از طرحهای آموزشی در چارچوب آزمونهای خشک و پرسشنامههای وارداتی خلاصه میشوند، شنیدن خبر اجرای یک برنامه بومی و متفاوت در حوزه استعدادیابی، امید تازهای در فضای تعلیم و تربیت ایجاد میکند. طرحی که نهتنها به دنبال شناسایی استعدادهای دانشآموزان است، بلکه میخواهد «خودشناسی» را به نوجوانان هدیه دهد و مسیر شکوفایی را در متن زندگی واقعی آنان تعریف کند.
مرحله حضوری «سفیران استعدادیابی» که این روزها در استان هرمزگان برگزار شده، بخشی از طرح بزرگ استعدادیابی دانشآموزی با رویکرد عدالت آموزشی است؛ طرحی که از سوی قرارگاه عدالت آموزشی ستاد اجرایی فرمان امام (ره)و بنیاد برکت در حال اجراست و نگاه آن فراتر از برچسبزدنهای رایج به دانشآموزان است.در نمازخانه مدرسه نور بندرعباس، جمعی از معلمان دغدغهمند گرد هم آمدهاند؛ معلمانی که داوطلبانه و با روحیه جهادی، وارد مسیر تازهای شدهاند تا سفیران استعداد در مدارس و مناطق مختلف استان باشند.آرش باقرپور، دبیر قرارگاه عدالت آموزشی ستاد اجرایی فرمان امام(ره)، در توضیح این مرحله میگوید:«در مرحله اول، فراخوانی برای کل استان ارسال کردیم و تعدادی از معلمان علاقهمند به کار جهادی و فعالیت در حوزه استعدادیابی ثبتنام کردند. پس از مصاحبههای تلفنی و دستهبندیهای انجامشده، امروز این عزیزان در یک جلسه حضوری حضور پیدا کردهاند تا از میان آنان سفیران استعداد انتخاب شوند.»
وی با اشاره به حضور حدود ۲۰ نفر از معلمان در این مرحله میافزاید:«این افراد اکنون در حال گذراندن آموزشهای لازم هستند تا بتوانند این مسئولیت مهم را یاد بگیرند و در مدارس و مناطق مختلف به اجرای طرح بپردازند.»اما آنچه این طرح را از بسیاری از برنامههای مشابه متمایز میکند، نگاه عمیق و بومی آن به مفهوم استعداد است. دکتر عباس میرزایی، متخصص روانشناسی مدرس و استاد مدعو دانشگاه تهران و مدیر کلینیک اراده، یکی از چهرههای علمی همراه این پروژه است.او درباره تفاوت بنیادین این طرح توضیح میدهد:«ما استعداد را بازتعریف کردهایم؛ بر مبنای انسانشناسی بومی ایرانی ـ اسلامی. از دل پیوند انسانشناسی اسلامی با روانشناسی، به تعریف تازهای از استعداد رسیدهایم که آن را مدلسازی کردهایم و اکنون ابزار سنجش آن در حال ساخت و استانداردسازی است.»دکتر میرزایی تأکید میکند که این طرح، استعداد را یک ویژگی ایستا و ثابت نمیداند؛ بلکه آن را پدیدهای پویا میبیند که در مسیر زندگی و با تلاش و مجاهدت شکوفا میشود.
او با اشاره به آیه قرآن میگوید:«استعداد تنها یک عدد در هوش نیست. ما باور داریم همانطور که قرآن میفرماید ‘والذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا’، نوجوان باید در مسیر تلاش قرار بگیرد تا راهها برایش گشوده شود و استعدادش شکوفا گردد.» بر همین اساس، این طرح تنها به شناسایی استعداد ختم نمیشود، بلکه هدف اصلی آن این است که نوجوانان «خودشان خودشان را پیدا کنند»، نه اینکه صرفاً توسط یک آزمون بیرونی دستهبندی شوند.یکی از ویژگیهای مهم این برنامه، استفاده از سناریوها و بازیهای طراحیشده به جای پرسشنامههای صرف است. در این روش، دانشآموزان در موقعیتهای واقعی قرار میگیرند، نقش بازی میکنند، تصمیم میگیرند و از خلال همین رفتارها، استعدادهای آنان مشاهده و تحلیل میشود.دکتر میرزایی در اینباره میگوید:«اینطور نیست که فقط پرسشنامه پر کنند. سناریو میدهیم، نقش بازی میکنند، سفیر ما مشاهده میکند و ارزیابی انجام میدهد. سپس تفسیر میشود و آموزشهای لازم به دانشآموز ارائه میگردد.»
این طرح همچنین تلاش دارد از نگاه نخبهپرور صرف فاصله بگیرد. مسئولان پروژه معتقدند استعدادیابی نباید به برچسب نخبگانی منجر شود که در نهایت دانشآموز را از جامعه خود جدا کند.دکتر میرزایی با صراحت میگوید:«ما دنبال این نیستیم که دانشآموز فقط برچسب نخبه بخورد و بعد مهاجرت کند. هدف ما این است که استعدادهایی مثل حاج قاسم در همین بستر جامعه خودشان رشد کنند. نوجوان باید خودش را در استان و محیط خودش پیدا کند.»قرار است سفیران منتخب پس از گذراندن آموزشهای تخصصی و عمومی ـ که بیش از ۲۰ تا ۳۰ ساعت آموزش تخصصی و حتی تا ۵۰ ساعت آموزش توسعه فردی را شامل میشود ـ به مدارس اعزام شوند و رویدادهای نیمروزه استعدادیابی را برای دانشآموزان متوسطه اول برگزار کنند. در نهایت، مرحله حضوری سفیران استعدادیابی را میتوان نقطه آغاز یک تحول جدی در نگاه به استعداد در نظام آموزشی دانست؛ تحولی که میخواهد استعداد را نه یک عدد و نمره، بلکه یک مسیر زندگی تعریف کند. شاید آینده آموزش در کشور، بیش از هر چیز به همین رویکردهای عمیق، بومی و انسانمحور نیاز داشته باشد؛ رویکردی که نوجوان را نه برای رفتن، بلکه برای ماندن و ساختن جامعه خود آماده میکند.
ثبت دیدگاه