دریانیوز// پدیده تکدیگری در شهر بندرعباس، بهعنوان یکی از کلانشهرهای در حال توسعه جنوب کشور، سالهاست که از یک مسئله اجتماعی محدود فراتر رفته و به دغدغهای عمومی برای شهروندان، مدیران شهری و نهادهای مسئول تبدیل شده است.
حضور محسوس متکدیان در معابر پرتردد، چهارراهها، بازارها، مقابل مراکز خرید، مساجد و حتی محلههای مسکونی، نهتنها چهره شهری را مخدوش کرده، بلکه پیامدهای متعددی در حوزههای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و امنیتی به همراه داشته است؛ پیامدهایی که در صورت بیتوجهی، میتواند به بحرانهای عمیقتری در بافت اجتماعی شهر منجر شود.بندرعباس بهواسطه موقعیت بندری، مهاجرپذیری بالا، تمرکز فرصتهای اقتصادی و همجواری با مناطق کمبرخوردار، همواره مقصد بخشی از جمعیت جویای کار و معیشت بوده است. در این میان، بخشی از تکدیگری موجود ریشه در فقر، بیکاری، حاشیهنشینی و ناتوانیهای جسمی یا روانی دارد؛ اما آنچه زنگ خطر را به صدا درآورده، گسترش «تکدیگری سازمانیافته» و تبدیل گدایی به یک شغل کاذب و بعضاً پردرآمد است. این وضعیت، مرز میان نیاز واقعی و سوءاستفاده از احساسات انسانی را کمرنگ کرده و اعتماد عمومی شهروندان به کمکهای مردمی را بهشدت تحتتأثیر قرار داده است.
از منظر اجتماعی، تداوم تکدیگری در فضاهای عمومی، به عادیسازی فقر و نابرابری دامن میزند و حس ناتوانی اجتماعی را در میان شهروندان تقویت میکند. کودکان متکدی که در چهارراهها و خیابانها مشغول گدایی هستند، در معرض انواع آسیبها از جمله ترک تحصیل، سوءاستفاده، خشونت و بزهکاری قرار میگیرند؛ آسیبی که نهتنها آینده این کودکان، بلکه امنیت و سلامت اجتماعی نسلهای بعدی را نیز تهدید میکند، حضور مستمر این کودکان در خیابان، نشانهای آشکار از شکست چرخه حمایتهای اجتماعی و ضعف مداخلات هدفمند نهادهای مسئول است.از بعد فرهنگی، گسترش تکدیگری میتواند به تضعیف ارزش کار، تلاش و کرامت انسانی بینجامد. هنگامی که گدایی بهعنوان راهی آسانتر از کار مشروع در ذهن برخی افراد تثبیت میشود، فرهنگ تلاش و خوداتکایی جای خود را به وابستگی و نگاه ابزاری به ترحم عمومی میدهد. این روند، بهویژه در شهرهای مذهبی و سنتی، میتواند مفاهیم والای انفاق و کمک به نیازمندان واقعی را دچار انحراف کرده و آن را به ابزاری برای سودجویی بدل سازد.از منظر اقتصادی و شهری، تکدیگری بیضابطه، هزینههای پنهان و آشکاری را به شهر تحمیل میکند. کاهش احساس امنیت، مزاحمت برای شهروندان و گردشگران، اختلال در نظم ترافیکی و خدشهدار شدن تصویر شهر بندرعباس بهعنوان دروازه اقتصادی جنوب کشور، تنها بخشی از این پیامدهاست. بیتردید، مواجهه با پدیده تکدیگری نیازمند نگاهی چندبعدی، برنامهریزی منسجم و همکاری جدی میان شهرداری، دستگاههای حمایتی، نهادهای انتظامی و خود شهروندان است؛ چرا که بیتفاوتی در برابر این معضل، به معنای پذیرش تدریجی آسیبهایی است که دامنه آنها هر روز گستردهتر میشود.
پدیده تکدیگری در بندرعباس معضلی چندلایه
حجت صادقی فعال اجتماعی استان هرمزگان در گفتوگو با خبرنگار ما گفت: پدیده تکدیگری در شهر بندرعباس طی سالهای اخیر از یک مسئله محدود اجتماعی عبور کرده و به معضلی چندلایه تبدیل شده است که پیامدهای آن تنها متوجه متکدیان نیست، بلکه کلیت جامعه شهری را تحتتأثیر قرار میدهد. به گفته وی، افزایش تعداد متکدیان در چهارراهها، معابر اصلی و اماکن پرتردد، نشانهای از ضعف در سیاستگذاریهای اجتماعی و ناهماهنگی میان دستگاههای متولی است. صادقی با اشاره به اینکه بخشی از تکدیگری ریشه در فقر، بیکاری و نبود حمایتهای مؤثر اجتماعی دارد، افزود: در کنار نیازمندان واقعی، امروز با پدیده تکدیگری حرفهای و سازمانیافته مواجه هستیم؛ افرادی که گدایی را بهعنوان یک شغل انتخاب کردهاند و گاه درآمدی بیش از یک کارگر روزمزد دارند. این موضوع نهتنها نگاه جامعه به کمک و همدلی را مخدوش میکند، بلکه اعتماد عمومی نسبت به نیازمندان واقعی را نیز کاهش میدهد.این فعال اجتماعی با تأکید بر آسیبهای اجتماعی ناشی از تکدیگری تصریح کرد: حضور کودکان متکدی در خیابانها یکی از نگرانکنندهترین ابعاد این معضل است. کودکانی که باید در مدرسه و فضای امن رشد کنند، به خیابان کشانده میشوند و در معرض انواع خطرات جسمی، روانی و اخلاقی قرار میگیرند. تداوم این وضعیت میتواند زمینهساز افزایش بزهکاری، ترک تحصیل و بازتولید چرخه فقر در آینده شود.
صادقی با اشاره به پیامدهای فرهنگی تکدیگری در بندرعباس گفت: رواج گدایی بهتدریج ارزش کار و تلاش را در ذهن بخشی از جامعه تضعیف میکند. وقتی فردی بدون زحمت و مهارت خاص، از طریق تحریک احساسات مردم به درآمد میرسد، انگیزه برای ورود به چرخه اشتغال مولد کاهش مییابد و این مسئله در بلندمدت به زیان اقتصاد شهری خواهد بود.وی همچنین به اثرات منفی این پدیده بر چهره شهر اشاره کرد و افزود: بندرعباس بهعنوان یک شهر بندری و گردشگرپذیر، نیازمند نظم اجتماعی و سیمای شهری مناسب است. تکدیگری گسترده، احساس ناامنی روانی برای شهروندان و مسافران ایجاد میکند و میتواند تصویر نامطلوبی از شهر به نمایش بگذارد. این فعال اجتماعی در پایان خاطرنشان کرد: مقابله با تکدیگری نیازمند برخورد صرفاً انتظامی نیست، بلکه باید با شناسایی دقیق متکدیان، تفکیک نیازمندان واقعی از سودجویان، تقویت نهادهای حمایتی، فرهنگسازی عمومی و ایجاد فرصتهای شغلی پایدار، ریشههای این معضل را درمان کرد. بدون رویکردی جامع و هماهنگ، این آسیب اجتماعی همچنان به حیات خود ادامه خواهد داد.
حضور متکدیان در اطراف عابربانکها و فضاهای عمومی، شأن شهر را زیر سؤال میبرد
خانم منصوری، یکی از شهروندان بندرعباسی، نیز در گفتوگو با خبرنگار ما با انتقاد از افزایش حضور متکدیان در نقاط حساس شهری گفت: متأسفانه در سالهای اخیر، متکدیان بهویژه در اطراف دستگاههای خودپرداز، ورودی مراکز خرید و معابر پرتردد مستقر میشوند و این موضوع برای بسیاری از شهروندان آزاردهنده شده است. وی افزود: هنگام استفاده از عابربانک، افراد با اصرار و گاه رفتارهای نامناسب درخواست کمک مالی میکنند که این مسئله علاوه بر ایجاد مزاحمت، احساس ناامنی و نگرانی روانی برای مردم، بهخصوص بانوان و سالمندان، به همراه دارد.منصوری با اشاره به اینکه برخی از این افراد بهصورت گروهی و هماهنگ عمل میکنند، بیان کرد: در مواردی مشاهده شده که متکدیان پس از دریافت پول نقد، بلافاصله آن را به افراد دیگری تحویل میدهند که این موضوع شائبه سازمانیافته بودن تکدیگری را تقویت میکند. به گفته این شهروند، این شرایط باعث شده بسیاری از شهروندان نسبت به کمک به نیازمندان واقعی دچار تردید شوند و ترجیح دهند از پرداخت هرگونه کمک خودداری کنند.وی ادامه داد: حضور مداوم متکدیان در اطراف عابربانکها و فضاهای عمومی، شأن شهر را زیر سؤال میبرد و چهرهای نازیبا از بندرعباس به نمایش میگذارد. منصوری تأکید کرد: انتظار میرود شهرداری و دستگاههای مسئول با برنامهریزی منسجم، هم از نیازمندان واقعی حمایت کنند و هم با ساماندهی جدی، مانع تداوم این وضعیت در سطح شهر شوند.
نخستین تصویری که مسافران میبینند حضور گسترده متکدیان در چهارراهها و خیابانهای اصلی
خانم حسینی، یکی دیگر از شهروندان بندرعباسی، نیز در گفتوگو با خبرنگار ما با اشاره به افزایش حضور متکدیان در چهارراهها و تقاطعهای اصلی شهر گفت: تجمع متکدیان در این نقاط، علاوه بر ایجاد مزاحمت برای رانندگان و عابران پیاده، جلوه نازیبایی به سیمای شهری میدهد و با شأن بندرعباس بهعنوان یک شهر بندری و گردشگرپذیر همخوانی ندارد. وی افزود: بسیاری از متکدیان در زمان توقف خودروها پشت چراغ قرمز به شیشهها مراجعه میکنند که این موضوع گاه موجب برهم خوردن تمرکز رانندگان و افزایش احتمال بروز حوادث رانندگی میشود. حسینی با بیان اینکه بندرعباس در ایام مختلف سال میزبان گردشگران و مسافران داخلی است، اظهار کرد: نخستین تصویری که مسافران از شهر میبینند، چهارراهها و خیابانهای اصلی است و حضور گسترده متکدیان در این فضاها، ذهنیت منفی نسبت به وضعیت اجتماعی و مدیریت شهری ایجاد میکند. به گفته این بانوی شهروند، این شرایط میتواند بر تمایل گردشگران برای سفر مجدد یا توصیه بندرعباس به دیگران اثر منفی بگذارد.در مجموع، پدیده تکدیگری در شهر بندرعباس تنها یک مسئله معیشتی یا فردی نیست، بلکه آسیبی اجتماعی با پیامدهای گسترده در حوزههای امنیت روانی، زیبایی شهری، فرهنگ عمومی و گردشگری به شمار میرود. تداوم حضور متکدیان در چهارراهها، معابر پرتردد و فضاهای عمومی، ضمن ایجاد مزاحمت برای شهروندان، تصویر نامناسبی از شهری بندری و مهم در جنوب کشور ارائه میدهد و اعتماد عمومی نسبت به کمکهای مردمی را کاهش میدهد. بر این اساس، مقابله مؤثر با تکدیگری نیازمند رویکردی جامع، هماهنگ و فراتر از اقدامات مقطعی است؛ رویکردی که در آن، شناسایی و حمایت هدفمند از نیازمندان واقعی، برخورد قاطع با تکدیگری سازمانیافته، تقویت نهادهای حمایتی، فرهنگسازی عمومی و مشارکت شهروندان در کنار هم قرار گیرد. بیتردید، تنها با عزم جدی دستگاههای مسئول و همکاری مردم میتوان ضمن صیانت از کرامت انسانی، چهرهای شایسته و امن از بندرعباس برای شهروندان و مسافران ترسیم کرد.
ثبت دیدگاه