دریانیوز//آزمون مجازی فرایندی هدفمند برای سنجش و ارزشیابی دانش، مهارت و شایستگی افراد که از طریق سامانه های الکترونیکی در بستر اینترنت اجرا میشود. در این شیوه شرکتکنندگان بدون حضور فیزیکی و در زمان مشخص به سوالات پاسخ داده و اطلاعات اخذ شده ثبت و تصحیح آزمون بهصورت دستی توسط استاد یا دیجیتال انجام می شود. برگزاری آزمون مجازی در ایران معمولاً زمانی انجام میشود که حضور فیزیکی دانشجویان محدود یا مخاطره آمیز مانند شرایط بحرانی خاص، بلایای طبیعی، تعطیلی مراکز آموزشی یا پراکندگی جغرافیایی شرکتکنندگان باشد. در این شرایط آزمون مجازی جایگزینی کارآمد برای تداوم فرایند ارزشیابی است و امکان سنجش دانش و مهارتها بدون وقفه را فراهم می نماید.
موافقان این شیوه آن را روشی نوین انعطاف پذیر و کارآمد برای سنجش یادگیری میدانند که موجب صرفه جویی در زمان و هزینه، حذف محدودیتهای مکانی و تسهیل دسترسی برای همه فراگیران میشود. استفاده از فناوریهای دیجیتال امکان تصحیح سریع، ثبت دقیق پاسخ ها بدون تغییر و تحلیل داده ها را فراهم و مدیریت فرایند ارزشیابی را ساده تر نموده است. کاهش فرآیندهای کاغذی ، کمک به حفظ محیط زیست، انعطاف پذیری در زمانبندی و دسترسی آسان به ابزار های دیجیتال همراه با امکان استفاده از محتوای چندرسانهای اصولا فرایند سنجش را متنوع تر، جذاب تر و متناسب تر با اهداف آموزشی نموده است. سامانه های هوشمند در آزمونهای مجازی دقت و کیفیت ارزشیابی را افزایش میدهند و تصحیح خودکار، اعلام سریع نتایج و کاهش خطای انسانی از جمله مزایای مهم آن محسوب می شود. تحلیل آماری نتایج و بررسی عملکرد فردی و گروهی به مدرسان و برنامه ریزان آموزشی کمک میکند تا نقاط ضعف و قوت دانشجویان را شناسایی و تصمیم گیریهای دقیق و آگاهانه داشته باشند.
به این ترتیب آزمون مجازی می تواند ابزاری دقیق و منعطف برای سنجش یادگیری در نظامهای آموزشی مدرن محسوب شود. با این حال مخالفان آزمونهای مجازی بر محدودیتها و چالشهای این شیوه نظیر احتمال تقلب، وابستگی به اینترنت و تجهیزات فنی، نابرابری دسترسی به فناوری، کاهش نظارت حضوری و استرس ناشی از مشکلات فنی تاکید دارند و بر این باورند که آزمون مجازی نمیتواند تمام ابعاد یادگیری را بسنجد . ناتوانی در ارزیابی مهارتهای عملی و تجربی، کاهش دقت در سنجش مفاهیم پیچیده، محدودیت در نوع و زمان سؤالات و عدم امکان مشاهده روند تفکر و رفتار دانشجویان از محدودیتهای جدی این روش محسوب میشوند. مسائل انسانی و اخلاقی مانند تقلب، عدم کنترل کامل محیط آزمون و کاهش اعتماد عمومی آزمون دهنده نیز بر اعتبار و جامعیت این آزمون اثر گذار است، لذا به همین دلایل آزمون مجازی را بیشتر برای ارزیابی های کوتاه مدت، سازمانی یا دورههای ضمن خدمت مناسب می دانند. برای جلوگیری از مدرک گرایی و بیسوادی آزمونهای مجازی باید با اهداف و رسالتهای آموزشی و مهارتی هماهنگ شوند. این آزمونها باید توانایی تجزیه و تحلیل، حل مسئله و مهارتهای کاربردی دانشجویان را بسنجند تا کارایی لازم را داشته باشند.
طراحی سؤالات متنوع شامل تستی، تشریحی، مسئله محور، جای خالی و درست یا غلط، استفاده از بانک سؤال بزرگ و تصادفی سازی، سطح بندی سؤالات، محدودیت زمانی و وضوح پرسشها از مهمترین راهکارها برای کاهش تقلب و افزایش دقت سنجش هستند. بهره گیری از محتوای چند رسانهای و پرسشهای ترکیبی که نیازمند تفکر و استدلال دانشجو هستند توام با بازخورد آموزشی دقیق، یادگیری واقعی را تثبیت می نماید. مجازی کردن آزمونهای پایانترم بدون طراحی مناسب و زیر ساختهای کافی پیامدهای منفی قابل توجهی دارد. افزایش احتمال تقلب، تمرکز بر مدرک گرایی، مشکلات فنی و وابستگی به فناوری، نابرابری در دسترسی به اینترنت و ابزارهای دیجیتال، کاهش دقت در سنجش مهارتهای عملی، افزایش استرس، کاهش تعامل استاد و دانشجو و کاهش اعتبار نتایج از مهمترین پیامدها محسوب می شوند. برگزاری آزمونهای مجازی پایان ترم بدون رعایت استانداردهای لازم میتواند موجب یادگیری سطحی، کاهش کیفیت آموزش و نابرابری آموزشی شده و توان واقعی دانشجویان را منعکس را ننماید. آزمون مجازی باید زمانی اتخاد و انتخاب شود که امکان حضوری محدود باشد، زیرساخت فنی کافی فراهم باشد، ماهیت آزمون با فضای دیجیتال سازگار و ابزارهای مدیریتی و نظارتی برای تضمین اعتبار و عدالت آزمون قابل اجرا باشند.
در این شرایط است که آزمون آنلاین میتواند ابزاری مفید و منعطف برای سنجش دانش و مهارتهای واقعی دانشجویان باشد و نقش مؤثری در پیشرفت علمی و آموزشی ایفا نماید. خلاصه کلام اینکه اصولا دانشگاهها عمدتاً به دلیل محدودیت یا مخاطره آمیز بودن حضور فیزیکی دانشجویان اقدام به برگزاری آزمونهای مجازی می نمایند. درست است که این شیوه با صرفهجویی در زمان و هزینه، حذف محدودیتهای مکانی و افزایش انعطاف پذیری، دسترسی آسان به آزمون و کاهش مصرف منابع محیطزیستی را فراهم میآورد. استفاده از فناوری های دیجیتال و سامانه های هوشمند امکان ثبت بدون تغییر و دقیق پاسخها … و در یک کلام مدیریت بهتر آزمون را فراهم می نمایند. نکته قابل تامل اینکه در این نوع آزمونها طراحی متنوع سؤالات و ابزار های نظارتی، دقت سنجش و ارزیابی را افزایش و احتمال تقلب را کاهش میدهد. در آن صورت است که آزمون آنلاین میتواند ابزاری معتبر برای ارزیابی محسوب شده و میزان درستی از دانش و مهارت واقعی دانشجویان ارائه نماید .
ثبت دیدگاه