دریا نیوز







شهر تاریخی جناح و محورهای مواصلاتی آن در بستر تاریخ

، 08:40   /   کد خبر: 35681   /   تعداد بازدید: 203


دریانیوز: شهرهای تاریخی جنوب ایران و موجودیت آن ها ارتباط مستحکمی با راه های مواصلاتی داشتند.
  راه های مواصلاتی می توانستند در شکوفایی و رونق یک شهر تاثیر وافری داشته باشند و به همان نسبت نیز خطراتی برای این شهرها از طریق همین محورهای مواصلاتی بوجود می آمد که لشکرکشی های تاریخی و مورد غارت قرار گرفتن این شهرها از جمله این موارد بوده است. شهر جناح در مناطق پسکرانه ای خلیج فارس از جمله شهرهایی است که در بستر تاریخ، موجودیت آن ارتباط وثیقی با محورهای مواصلاتی داشته است. راه های تجاری از این شهر به استان های فارس و بوشهر متصل شده و از طریق مسیر خورجناح، این شهر با کمترین فاصله خود را به دریا می رسانده است. اما آیا این راه های مواصلاتی همواره برای شهر جناح منافع داشته است و یا مضراتی هم از طریق همین راه های مواصلاتی شامل شهر جناح در بستر تاریخ گردیده است، از جمله مباحثی است که بیشتر می بایست به آن پرداخته شود و یا مرکز تجارت بودن جناح چه فواید و مضراتی برای شهر جناح داشته است. این مباحث باید بیشتر مورد واکاوی قرار گیرد تا نشان داده شود شهر جناح در بستر تاریخ چه فراز و فرودی در ارتباط با در مسیر تاریخی بودن پشت سر گذاشته است.

این نوشتار که با حمایت های فرهنگی شورای اسلامی شهر جناح و شهردار پرتلاش و فرهنگ دوست این شهر مهندس محمد جلالی به رشته تحریر در آمده است، در نظر دارد به نقش راه های مواصلاتی و تجاری در رونق و عدم رونق جناح پرداخته و نشان دهد که راه های مواصلاتی و در مرکزیت تجاری بودن جناح در بستر تاریخ چه سرنوشتی را برای این شهر رقم زده است.زمانی که سپاهیان نادرشاه افشار به فرماندهی سردار جلایر در تعقیب محمد خان بلوچ که پس از نافرمانی به جزیره کیش متواری شده بود، به ناحیه جهانگیریه، فرامرزان و جناح وارد شده و از مسیر خورجناح به سمت منطقه شیبکوه و جزیره کیش رفتند، شهر جناح و قلعه های آن که مقاومت کرده بودند، همانند فرامرزان مورد تخریب قرار گرفت. منابع مکتوب کمتر به این حوادث پرداخته و در مورد خرابی شهر جناح مطالبی را عنوان نموده اند. اما در کتاب تاریخ جهانگیریه تالیف محمد اعظم بنی عباسی به خرابی قلعه کلات سرخ جناح در این لشکرکشی اشاره گردیده است. بنابراین می توان عنوان نمود که در مسیر تجاری بودن جناح و به ویژه قرار داشتن این شهر در مسیر باستانی و تاریخی خور همچنان که منافع زیادی برای جناح داشته، مضراتی هم داشته است. در گذشته در برخی از موارد علیرغم محافظت هایی که از  کاروان های تجاری می شده است در تنگ خورجناح و یا مکان هایی که کاروان از مسیر خورجناح به سمت شهر جناح و ناحیه جهانگیریه می آمدند، کاوران مورد دستبرد سارقان مسلح قرار می گرفت.

گاها این کاروان ها در شهر جناح اتراق نموده و ممکن بود در آن جا نیز مورد سرقت قرار گیرند، بنابراین نا امنی های ایجاد شده در مسیر تجاری دامن شهر جناح و مردم این شهر را نیز در بستر تاریخ می گرفت. اما مواهبی که از مسیر تجاری و به ویژه راه خور جناح، شامل این شهر می گردید، بسیار زیاد بود و مسیر تجاری خور جناح و دیگر مسیرهای مواصلاتی از گذشته تا کنون، باعث رونق شهر جناح گردیده است. با خراب شدن راه کاروان رو خور و عدم تردد از این مسیر هر چند بر اقتصاد جناح تاثیر منفی داشته و باعث مهاجرت بسیاری از جناحی ها و تجار این شهر به کشورهای حوضه جنوبی خلیج فارس گردید، اما در چند دهه اخیر و با توجه به آسفالت شدن مسیرهای جناح به فرامرزان و استان فارس و راهیابی جناح به استان فارس و بوشهر از مسیرهای متعدد و وجود جاده مستقیم از جناح به خلوص و بستک و لار به صورت مستقیم و آسفالته، دوباره جناح در مسیرهای تجاری تاریخی احیاء شده قرار گرفت. با احیای مسیر خورکه مراحل تکمیلی را پشت سر می گذارد، مسیرهای شهرستان بستک، لار و سایر نقاط استان فارس از طریق راه خور به شیبکوه و دیگر مناطق خلیج فارس وصل می گردد و گردشگرانی که به بندر چارک و جزیره کیش می آیند با کمترین فاصله از مسیر خور جناح به پسکرانه های خلیج فارس نظیر جناح، بستک، لار، فرامرزان، گوده و دیگر نقاط شهرستان بستک، لار، خنج، گراش و اوز که آثار تاریخی و گردشگری زیادی دارند، خواهند رسید.

اما در مسیر بودن جناح  و مرکزیت تجاری و بهداشتی بودن آن در نوروز 1399 مشکلاتی را هم برای این شهر ایجاد کرده بود و با مصاحبه های صورت گرفته با دکتر فقیه، مسئول ستاد مبارزه با شیوع ویروس کرونا در شهر جناح مشخص گردید که کنترل تردد و ورود به شهر جناح برای بسیاری از مردم فرامرزان، خلوص، گتاو، کهتویه و دیگر روستاها که به مرکز بهداشتی جناح، داروخانه و مرکز خرید این شهر همواره تردد داشتند، در دوره شیوع ویروس کرونا با مشکل مواجه شده بود. از سوی دیگر مراکز خرید شهر جناح هم از این عدم ترددها متضرر شده و بازار فروشآن ها در بسیاری از موارد به مرور زمان اندکی تنزل پیدا کرد. با وجود این چون ضررهای اقتصادی شامل تمام حرف بوده است، همه اصناف تحمل می نمودند. عده زیادی از مردم شهر و روستاهای اطراف جناح که به دلیل موقعیت جغرافیایی این شهر و قرار داشتن در مسیرهای مواصلاتی همواره در دوره شیوع ویروس کرونا با مشکل تردد مواجه بودند، مراجعه کنندگان به مرکز بهداشتی و داروخانه دکتر درخشنده در جناح بود، که در ابتدای امر تدابیری برای دسترسی به مرکز بهداشت و داروخانه توسط ستاد کرونا اتخاذ گردید.بنابراین همچنان که راه های مواصلاتی در بسیاری از موارد به رونق شهر جناح کمک نموده است، کنترل این مسیرهای مواصلاتی و پاسخگو بودن در ارتباط با استفاده کنندگان از راه های مواصلاتی در زمان برخی از پدیده های جهانی نظیر شیوع ویروس کرونا نیز مسئولان شهری جناح را با مشکلاتی مواجه می سازد که در نوشتارهای آتی بیشتر به آن پرداخته می شود.

محمد حسن نیا / دریا