دریا نیوز







نوروز در هرمزگان

دریا نیوز: نوروز، هر منطقه از ايران حال و هواي ديگري مي‌يابد، اما با وجود دريا، آداب و رسوم مردم هرمزگان شکل ديگري يافته و نوروزي دريايي پديد آورده است

، 09:28   /   کد خبر: 35606   /   تعداد بازدید: 203


دریا نیوز: نوروز، هر منطقه از ايران حال و هواي ديگري مي‌يابد، اما با وجود دريا، آداب و رسوم مردم هرمزگان شکل ديگري يافته و نوروزي دريايي پديد آورده است.
  نوروز فقط يک روز نيست مجموعه‌اي از آيين‌هایی است که از آخرين روزهاي اسفندماه شروع و تا نيمه‌هاي فروردين ادامه دارد. هرمزگان ديار آيين‌ها  هر ساله به پيشواز نوروز مي‌رود. استان هرمزگان داراي دو طبيعت ويژه است که بخش عمده آن مربوط به دريا مي‌شود. ارتباط زندگي مردم اين خطه با دريا سبب شده نوروز ديگري در اين استان به‌وجود بيايد به نام "نوروز دريايي" که خاص منطقه است.
  طبيعت منطقه و رفت و آمدي که از طريق دريا وجود داشته، گاه‌شماري دريايي را به‌وجود آورده که از 3 فصل 100 روزه و يک فصل 60 روزه برخوردار است. 6 مرداد ماه آغاز «شهريماه» نخستين فصل سال در گاه‌شماري دريايي محسوب شده بعد از آن 14 آبان ماه آغاز "دمستون" دومين فصل سال دريايي و24 بهمن آغاز «جووا» سومين فصل سال و همچنين 3خرداد آغاز «گرما» چهارمين فصل سال در گاهشماري دريايي جنوب محسوب مي‌شود.
  يکي از آيين‌هاي نوروزي دريايي، آيين «شوشي» است که هنور همچنان زنده بوده و و در شهرستان قشم هر ساله اجرا مي‌شود. از ماه اسفند همه در تکاپو، نو شدن و زدودن هر نوع آلودگي از خانه و کاشانه اطراف و دل خود هستند. کوزه‌هاي سر شکسته و حصيرهاي کهنه شده را دور مي‌ريزند و با نزديک شدن چهارشنبه سوري در روستاهاي اطراف بندرعباس از ساعتي به غروب مانده در گوشه و کنار روستا ساز و دهل مي‌زنند و شادي مي‌کنند. کپه‌هاي آتش در کوچه‌ها مي‌گذارند و از روي آتش مي‌پرند و مي‌خوانند زردي مه به تو/ سرخي تو به مه. زنان در حال تماشاي مراسم کيکنگ (هلهله) مي زنند.
مردم بندرعباس بعد از آن که شب چهارشنبه‌سوري غذاي معمول را خوردند نان و پياز و نمک را در سفره مي‌پيچند و در زنبيل دردار مخصوص نگهداري نان به نام «کندوک» که از برگ درخت خرما مي‌سازند، مي‌گذارند. اين مواد بدان اميد که خير و برکت از خانه شان نرود تا صبح بايد دست نخورده بماند.
  مردم بندرعباس بر اين باورند که مادر نوروز در شب عيد به خانه آنها مي‌آيد و براي آن که مادر نوروز را از خودشان شاد کنند در سفره‌ها پياز و نان و نمک نيز مي‌گذارند. همچنين گل زيباي «سنوگنو» را که بر لبه‌ي چاه‌ها مي‌رويد روي طاقچه‌ها گذاشته تا مادر نوروز آن را ببويد و به چاه‌هاي آب برکت بدهد.
  يکي ديگر از رسم‌هاي قبل از سال تحويل رفتن به چشمه‌هاي آب گرم اطراف استان است. همه لباس نو برتن کرده زنان برقع‌هاي خود را عوض مي‌کنند و مردان لنگ (نوعي شلوار مردانه) مي‌پوشند. پيش از اين اگر فردي توانايي خريد لباس نو را نداشت تکه‌اي نخ يا پارچه‌اي نو بر لباس خود سنجاق مي‌کرد. زنان جوان دست و پاي خود را با حنا نقش و نگار مي‌بندند و پيرمردان و پيرزنان نيز سر خود را حنا مي‌زنند.
  مادربزرگ‌ها معتقد بودند که زمين روي شاخ "گاوماهي" قرار دارد ونوروز، روزي است که گاو ماهي براي رفع خستگي زمين را از اين شاخ به آن شاخ  منتقل مي‌کند.
  سفره هفت سين صبح روز عيد پهن شده وعلاوه بر هفت سين که در تمام نقاط ايران مرسوم است ميوه‌هاي خاص منطقه مانند کُنار و زيتون و سبزي‌هاي کاشت خود در سفره گذاشته مي‌شود و تا پايان جشن نوروز گسترده مي‌ماند. صبح نوروز را با خواندن آياتي از قران مجيد آغاز مي‌کنند. لحظه تحويل سال اعضاي خانواده دور سفره نشسته با (گلک) نوعي گل سرخ بين دو انگشت له کرده بر شاخ گوسفندها، تنه نخل، بالاي درخت و گاهي هم بر تيرهاي چوبي سقف علامت مي‌گذارند.
  صبحانه بلالوت (رشته فرنگي شيرين) پخته مي‌شود و نهار روز عيد ماهي تازه درياي جنوب است و از روز نخست، ديد و بازديدها آغاز مي‌شود. در اين روزها يکي از سرگرمي‌هاي کودکان و جوانان و حتي ميانسالان تاب خوردن است که اصطلاحاً "جوکو نوروزي" مي‌نامند. طناب جوکو را از برگ درخت خرما مي‌بافند و دو سر آن را به تنه‌ي دو نخل بسته و تاب مي خورند. يکي ديگر از تفريحات در ايام نوروز، "نوروزخواني" است، بچه‌ها در نوروز سرودي مي خوانند و از طريق آن از پدر و مادر و ساير بزرگترها عيدي مي خواهند: نوروز نو باز آمده/ بلبل به آوازآمده/ نوروز به صد ناز آمده/ بابا بده نوروزيم، مادر بکن دلسوزيم/ مادر به حق شير تو/ در گردنم زنجير تو/ شب‌ها بخوردم شير تو/ بابا بده نوروزيم، مادر بکن دلسوزيم/ نوروزيم ده شاهي است/ کمتر کني يک شاهي است.
  پس از تمامي اين آيين‌ها، 13فروردين و يا همان سيزده بدر فرا مي‌رسد که از مهمترين وجوه اشتراک فرهنگي سرتاسر ايران زمين است و با تفاوتي اندک در هر شهر و روستا برگزار مي‌شود. هرمزگاني ها مانند مردم ديگر نقاط براي از بين بردن نحسي سيزده به خارج از شهر مي‌روند. البته عده‌اي از مردم از يک روز قبل (12فروردين) خانه‌ها را ترک کرده به باغ‌ها، روستاها، قدمگاه و زيارت‌گاه‌هاي اطراف شهر مي‌روند. بعد از ظهر13، به کنار دريا رفته و تن خود را در آب دريا شسته، بچه‌ها در حين بازي و تفريح مي‌خوانند: سيزده به در/ چارده به تو / درد وبلاي ما توکوتو.
  بيشتر آيين‌هايي که بدان‌ها اشاره شد مربوط به گذشته هرمزگان بوده و نوروز امروز هرمزگان همراه با ديگر نقاط کشور از اسفند ماه با خانه‌تکاني‌ها و خريدهاي سفره هفت سين شروع مي‌شود. آن چيزي که در اين زمان رنگ ديگري به اين شهر مي دهد پذيرفتن مسافران است که به دليل هواي متفاوت اين منطقه با ديگر نقاط کشور وهواي مطبوع بهاري از يک ماه قبل به اين استان مي‌آيند. مراکز خريد و ساختمان‌هاي تجاري منطقه آزاد قشم، مکان‌هاي ديدني ساحل دريا، جزيره هرمز و صنايع دستي و خوراک‌هاي سنتي از ديگر عوامل جذب گردشگران محسوب مي‌شوند. هم‌جواري با دريا سبب شده خوراکي‌هاي سنتي اين ديار بر گرفته از دل دريا باشد؛ غذاهايي همچون قليه ماهي، خوراک صدف، خرچنگ و ميگو.

سعیده دبیری نژاد/دریا