دریا نیوز







سنگي که يک ديوانه به چاه انداخت...

، 03:50   /   کد خبر: 1972   /   تعداد بازدید: 593



دريانيوز : نشت نفت به آبهاي لبنان ، گونه هاي جانوري ، گياهي و اکوسيستم دريايي اين کشور را در معرض خطر جدي قرار داده است ، به طوري که اتحاديه جهاني حفاظت از منابع طبيعي (IUCN) به تمامي کشورهاي مديترانه اي هشدار داده است.
در جنگ 33 روزه لبنان و اسرائيل ، نيروگاه ذخيره نفتي بيروت هدف موشکهاي اسرائيل قرار گرفت. طي اين بمباران ها حدود 110 هزار بشکه سوخت نفت وارد آبهاي تميز مديترانه شدند و به اين ترتيب ، بدترين و سهمناک ترين فاجعه زيست محيطي تاريخ لبنان اتفاق افتاد. رويدادي که تا سالها اثرات خود را در آبهاي اين منطقه باقي خواهد گذاشت و زندگي هزاران گونه را تهديد خواهد کرد.
در هفته هاي گذشته ، اثرات ماندگار آلودگي نفتي در پرندگان دريايي و گونه هاي مهاجري همچون مرغ باران ديده شده است. بخشهاي آلوده لبنان يکي از مهمترين مناطق مهاجرت پرندگان است. متاسفانه پرندگان مهاجر بسياري براي شروع سفرشان مجبورند از اين مناطق آلوده عبور کنند و هيچ کس نمي داند آيا واقعا مي توان منتظر بازگشت اين پرندگان زيبا ماند يا نه!
هيات اعزامي IUCN که از طرف سازمان محيطزيست لبنان فراخوانده شده است ، با بررسي سواحل و آبهاي آلوده لبنان دريافت که محيطزيست ساحلي و دريايي در طول خط ساحلي لبنان به طرز وحشتناکي تحت تاثير نشت نفت قرار گرفته و اکوسيستم هاي اين مناطق در معرض آسيب جدي هستند.
اين گروه اعزامي که شامل کارشناسان IUCN هستند ، لکه هاي نفتي را از خط ساحلي شمالي نيروگاه جمع آوري کرده و مورد آزمايش قرار داده اند. نتيجه آزمايش هاي آنان نشان مي دهد که اين لکه ها بسيار سمي و شامل موادي همچون هيدروکربن هاي چند هسته اي آروماتيک (PAH) هستند که بشدت مسموم کننده اند. اريک استينر ، کارشناس نفتي و عضو IUCN که قبلا درباره نشت نفتي فاجعه 1989 آلاسکا کار کرده بود ، گفت: اين اتفاق ، فاجعه اي براي همه موجودات دريايي خواهد بود.
علاوه بر آنها انسان ها نيز در معرض خطر قرار دارند. PAH ها در بافتها و اندام هاي موجودات تجمع يافته و به پيدايش سرطان منجر مي شوند. اين ترکيبات سمي اثرات بلندمدتي دارند و ممکن است حتي سالها پس از آلودگي نيز شاهد نتايج مصيبت بار آنها باشيم. کارشناسان اعزامي IUCN ، توجه و حمايت همه جانبه تمامي دولتها و مردم را براي پاکسازي آبهاي لبنان خواستار شدند. براساس برآوردهاي آنها اين پاکسازي شايد بيشتر از 100 ميليون دلار هزينه داشته باشد و 10 سال يا بيشتر طول بکشد. در حال حاضر گروههايي به صورت داوطلب ، پاکسازي را آغاز کرده اند.
آنها کارشان را از شنهاي آلوده سواحل شروع کرده اند. تاکنون حدود دوسوم مناظر ديدني و صخره هاي ساحلي لبنان با اين لکه هاي نفتي آلوده شده اند که تقريبا 153 کيلومتر را دربرمي گيرد و تا خط ساحلي سوريه در شمال ادامه دارد. حمله هوايي به نيروگاهي در جنوب لبنان در اواسط جولاي 2006 ، حدود 6 مخزن سوخت را منهدم و 15 هزار تن نفت را وارد آبهاي لبنان کرد.
سپس نشت نفت تا 150 کيلومتري خط ساحلي لبنان گسترش يافته و اين آلودگي ها به سواحل سوريه رسيد. متاسفانه در اين ميان شهر باستاني بيبلوس ، که تاريخ 7 هزار ساله دارد ، نيز از اين قاعده مستثنا نيست و خرابه ها و ويرانه هاي مشهور و پرآوازه اين شهر به وسيله لکه هاي نفتي ، سياه شده اند.
علاوه بر آن ، نفت به داخل ديواره هاي بندرگاه قرون وسطايي نيز خساراتي وارد کرده و باعث لکه دار شدن سنگهاي با ارزش 2 قلعه باستاني که در مدخل ورودي بندرگاه قرار گرفته اند ، شده است. کارشناسان IUCN با اخطار جدي اعلام کرده اند که اين قسمتها تا پيش از شروع تابستان حتما بايد پاکسازي شوند، آن هم به صورت دستي ؛ چون در غير اين صورت اين آثار تاريخي باارزش براي هميشه نابود خواهند شد.
اما در اين ميان و با وجود اخطارهاي IUCN و گروههاي ديگر براي نجات هرچه زودتر اکوسيستم دريايي ، لبناني ها با مشکلات بسياري روبه رو هستند. غير از هزينه بالاي اين کار ، آنها هنوز نمي توانند پاکسازي آبهاي دور از ساحل دريا را آغاز کنند ؛ چون بايد صبر کنند تا اسرائيل محاصره دريايي و هوايي لبنان را کاملا متوقف و آبهاي لبنان را ترک کند.
براي همين هم فعلا عمليات پاکسازي روي سواحل و صخره ها متمرکز شده است و به اين ترتيب تاکنون از 110 هزار بشکه سوخت ، تنها 3 هزار و 500 بشکه پاکسازي شده است. به گفته کارشناسان ، پاک کردن لکه هاي نفتي از صخره ها ، سنگريزه ها و ماسه هاي سواحل بسيار بسيار سخت و دشوار است ؛ چون نفتي که روي اين ماسه ها نشسته است ، بسيار پايدار است و بنابراين اثرات ماندگارتري هم روي گونه ها و اکوسيستم ها خواهد گذاشت.
در اين جريان ، بدترين اثرات و پيامدها را جانوران دريايي متحمل خواهند شد ؛ چون در درياي مديترانه جريان هاي آب به اندازه کافي نيست و اين جريان هاي ناچيز هم نمي توانند آلودگي ها را پاک کنند. اين در حالي است که آبهاي لبنان به عنوان محل عبوري براي مهاجرت دسته هاي ماهي ، بويژه ماهي تون ، شناخته شده اند.
نفت و ترکيبات سمي آن در آب ته نشين مي شود و به بستر دريا مي رود ، جايي که محل زندگي هزاران نوع گياه ، ماهي و ديگر موجودات دريايي است. در مناطق حفاظت شده جزاير نخل لبنان ، جلبکهاي صخره هاي ساحلي و ديگر ارگانيسم هايي که غذاي اصلي ماهي ها و لاک پشت هاي دريايي است ، از بين رفته اند.
در اين ميان لاک پشت هاي دريايي از همه بيشتر در معرض خطر قرار گرفته اند. نفتي که در دريا و بستر دريا وجود دارد ، توسط اين لاک پشت ها استنشاق و باعث مسموميت و مرگ آنها مي شود. همچنين آشيانه و محل تخمگذاري اين لاک پشت ها ، سواحلي است که بشدت تحت تاثير آلودگي نفتي قرار گرفته است. مناطق حفاظت شده جزاير نخل که تحت حفاظت و حمايت کنوانسيون جهاني تالاب هاي رامسر هستند ، سالهاست شاهد حضور فکهاي کميابي است.
نام اين فکها هم اکنون در فهرست قرمز گونه هاي در حال انقراض IUCN قرار گرفته است. حدود 156 گونه پرنده هم در اين مناطق حفاظت شده زندگي مي کنند که تمامي آنها در تماس مستقيم با آبهاي آلوده هستند. اينها تنها بخش کوچکي از وضعيت اسفبار اکوسيستم دريايي لبنان است و اين در حالي است که همچنان مقدار زيادي نفت به وسيله آبها به سواحل آورده مي شود ، در ماسه ها فرو مي رود و ته نشين مي شود ، در حالي که پاکسازي و ترميم بسيار کند پيش مي رود.
در عين حال ، مقدار زيادي گل و لاي حاصل از آلودگي نفتي نيز دهانه ورودي بندرگاه را مسدود کرده و به اين ترتيب صدها ماهيگير از کار بيکار شده اند. کاملا مشهود است که لبنان همه جانبه ، اقتصادي ، بازرگاني ، اجتماعي ، محيطزيستي ، صنعتي و توريسمي ، متضرر شده است و چه کسي پاسخگوي اين همه ضرر و زيان به مردم لبنان است؟ خبرنگاران و کارشناسان بسياري در اين خصوص از اسرائيلي ها پاسخ قانع کننده خواسته اند.
آنها اسرائيل را مسوول چنين رويدادهايي مي دانند، اما اسرائيل مصرانه گفته است که نشت نفت اشتباه اسرائيل نبوده و اسرائيل هيچ مسووليتي را در اين خصوص نمي پذيرد. آنها اظهار کرده اند که بمباران نيروگاه سوخت نفت بيروت تنها به عنوان بخشي از عمليات جنگي بر ضد حزب الله لبنان بوده است ؛ اما کارشناسان سياسي و اقتصادي گفته اند که اسرائيلي ها با انجام اين بمباران ، زيرساخت هاي لبنان را هدف قرار داده اند تا به اين ترتيب با فشار رواني و سياسي اي که به مردم و دولت لبنان وارد مي کنند ، آنها را وادار به رويايي و مخالفت با حزب الله کنند که البته در کارشان موفق نبوده اند و تنها باعث يک فاجعه زيست محيطي در جهان شده اند. به دنبال اظهارات وزير امور خارجه اسرائيل مبني بر عدم پاسخگويي درست ، دولت لبنان برنامه هايي براي دادگاهي کردن اسرائيل دارد.
البته لبنان هنوز اعلام نکرده است که چه مقداري براي جبران اين خسارت سنگين درخواست خواهد کرد. اريک استينر کارشناس IUCN اعلام کرده است که اسرائيل بايد يک ميليارد دلار بپردازد ؛ چون علاوه بر خسارات زيست محيطي ، بايد از دست دادن درآمدهاي حاصل از ماهيگيري و توريسم نيز در نظر گرفته شود. به هر حال ، کاملا مشخص است که چنين دادخواستي بيهوده خواهد بود و اسرائيل هرگز چنين خسارت سنگيني را نخواهد پرداخت.